اخلاق و عرفان

گریختن از شراب‌خوار به معنای فرار از رجس و پلیدی است، اما ضرورت امر به معروف و نهی از منکر به جای خود باقی است. شراب‌خوار باید حقیقت را شنیده و اتمام حجت بر او صورت گیرد. مقتضیات حال و شرایط حاکم، نحوه برخورد و نصیحت را مشخص می‌کند.

برای در امان ماندن از فتنه‌های آخرالزمان، باید به ثقلین (قرآن و عترت) با جدیت تمسک جست، نماز را عزیز شمرد، امانت‌داری، صداقت و دقت در اقتصاد پاک را رعایت کرد، از دنیازدگی و سیاست‌های شیطانی پرهیز نمود، مساجد را آباد ساخت، تقوای الهی پیشه کرد و از معاصی دوری جست. همچنین باید عهدها را حفظ کرد و با انتظار علمی و عملی برای ظهور، امر به معروف و نهی از منکر را عملیاتی نمود.

تصویر شطرنج العرفا، اثری علمی و ذوقی است که تأثیر صفات حمیده را در اوج و ترقی و صفات رذیله را در سقوط و انحطاط به تصویر می‌کشد. صفات حمیده در این تصویر نردبان و صفات رذیله نیش مار هستند و بازی مار و پله را به میدان مراقبه و محاسبه تبدیل کرده است.

عدم مصرف طولانی مدت گوشت، طبق احادیث، می‌تواند باعث بدخلقی شود. این موضوع از دو منظر قابل تحلیل است: اگر فرد با وجود توانایی، از مصرف گوشت که نیاز بدن است امتناع کند، سوء خلق او قبیح است. اما اگر به دلیل عدم توانایی دچار کسالت اخلاقی شود، باطن خوشی اخلاقش محفوظ می‌ماند.

جدایی روح از بدن در کسری از ثانیه اتفاق نمی‌افتد و زمان آن به عالم مادی ربطی ندارد. تجربه مرگ برای همه شیرین نیست و به اعمال بستگی دارد. فشار قبر به کالبد مثالی وارد می‌شود نه جسم، و روح تحت نظارت الهی است و نمی‌تواند جسم را برای بازگشت متقاعد کند. وابستگی‌ها مانع عبور روح نمی‌شوند و تنها مومنان صالح به بهشت می‌روند.

نوسانات در مسیر سلوک ناشی از قام‌های باقیمانده است که باید برداشته شود. برای ایجاد ثبات و دوری از حس تزلزل، انس خود را با صحیفه سجادیه بیشتر نمایید و با دعای بیست آن به محاسبه نفس بپردازید. یاری دین الهی نیز کلید تثبیت ارکان سلوک و عروج است.

آگاهی‌ها یا عالمانه عاقلانه است و یا عالمانه جاهلانه که به آن هوش سیاه و کثیف و شیطنت نیز می‌توان اطلاق نمود. وقتی آگاهی از هدایت عقل خارج می‌شود، توسط همان هوش سیاه تصرف شده و با تلقیناتش روشنایی علم، ظلمانی می‌شود.

ذات خداوند با چشم سر یا چشم دل قابل رویت نیست، زیرا رویت به معنای احاطه است و خداوند محیط بر همه چیز است. چشم سر آثار مادی و چشم دل آثار ملکوتی را مشاهده می‌کند. نور الهی که در دل مؤمنان تجلی می‌یابد، همان ائمه اطهار (ع) هستند که دل‌ها را منور می‌سازند.

گوش دادن به موسیقی‌های مبتذل که از رادیو ایران پخش می‌شود، دنیا و آخرت انسان را نابود می‌کند. اگر موسیقی از نوع لهوی باشد، باعث اشتغال انسان از خدا شده و خسران عظیمی را به همراه دارد.

پرستاری از فرزند بیمار، ماموریتی الهی است که با شیرینی صبر و اجر ویژه همراه است. کمک به بیماران خاص، عبادتی پیوسته با اجری والا نزد خداست. رسول خدا (ص) فرمودند که کمک به معلولان، موجب یاری الهی و عبور از آتش جهنم می‌شود.

زودرنجی نشانه‌ای از ضعف شدید روحی و کمبود قوای باطنی است که آستانه تحمل را پایین می‌آورد و از وابستگی به بندگان خدا ناشی می‌شود. درمان آن با تقرب به خدا و زهد عارفانه حاصل می‌شود. قضاوت بی‌مورد نیز با افزایش آگاهی و درمان علل آن مانند حسادت و کینه رفع می‌گردد.

علم تعبیر خواب از طریق تهذیب نفس، کسب معرفت الهی، تفقه عمیق، تدبر و تعقل به دست می‌آید. این علم بیشتر جنبهٔ شهودی دارد و خالق آن را به دل معبر می‌اندازد. شاگردی در مکتب خدا و بهره‌گیری از قرآن و عترت، راه رسیدن به این علم و علوم خاص است.

مکاشفات یا عقلانی و علمی هستند که پرده از جمال حق برمی‌دارند، یا جهلانی و شیطانی که القائات گمراه‌کننده است. مکاشفات عقلانی و علمی را می‌توان مکاشفات رحمانی نامید. برای شهود کشفیات، دل بیدار و سالم لازم است و ابعاد کشفیات با توجه به جنبه‌های بیدار ملکی و ملکوتی تغییر می‌یابد.

حسینی شدن واقعی با پاسخ به ندای فطرت و تجدید میثاق عهد الست حاصل می‌شود. امام حسین (ع) در دعوت خود، مانند منادی الهی در عهد الست عمل کردند و کسانی چون زهیر و حر در زمان مناسب به ندایشان پاسخ دادند. امام زمان (عج) نیز آخرین منادی الهی برای یادآوری این عهد هستند و پاسخ به موقع به ندای ایشان، معیار حسینی بودن است.

تقوای الهی بهترین وسیله تشخیص الهامات رحمانی از وساوس نفسانی و شیطانی است. برای پویایی تقوا، فطرت همیشه بیدار لازم است که با ثبات و شتاب در عمل به معلومات حاصل می‌شود. تقویت خوی رحمانی و آشنایی با کلام الهی و اهل بیت، به درک شفاف الهامات و تشخیص سریع وسوسه‌ها کمک می‌کند.

تمام جنود عقل، مانند خیر، ایمان، تصدیق، رجا و فرح، به طور مطلق در هر شرایطی ممدوح هستند و جنود جهل، مانند شر، کفر و حزن، به طور مطلق مذموم می‌باشند. فرح عقلی، شادی عقلانی و حقیقی است که همیشه زیبا و مطلوب بوده و تابع هیچ شرایطی نیست و نشانه بندگی خداست.

برای افزایش ظرفیت و صبر، باید به دستورات قرآن و معصومین عمل کرد. صبر بر چهار پایه استوار است: اشتیاق به بهشت، ترس از جهنم، زهد در دنیا و مراقبت مرگ. هر کس مشتاق بهشت باشد از شهوات دوری می‌کند، از جهنم بترسد از محرمات پرهیز می‌کند، در دنیا زاهد باشد مصیبت‌ها را ناچیز می‌شمارد و مراقب مرگ باشد به خیرات می‌شتابد. ایمان نیز بر صبر، یقین، عدالت و جهاد بنا شده است.

نشستن در جایگاه پیامبر و ائمه اطهار (ص) به معنای بندگی حقیقی خداست. آنان هدف خلقت را محقق ساخته‌اند و ما نیز وظیفه داریم با بندگی خدا، به این مقصد برسیم. وجود پاک آنان خالی از هرگونه رجس و شرک و شک است و تمایل به پاکیزگی از پلیدی، لازمهٔ رسیدن به این مقام است.

برای دسترسی به علوم، طلب خالصانه علم همراه با تطهیر قلب و آراستن آن برای قابلیت پذیرش علم ضروری است، زیرا علم نوری است که خدا به دل صالحان می‌اندازد. مقرون نمودن علم با حلم و عمل، زایش علم را به دنبال خواهد داشت. قرآن و عترت دروازه‌های علم خدا هستند.

انجام تجارت مادی با سرمایه معنوی منجر به خسارت عظیمی خواهد شد. این قاعده شامل الهامات رحمانی، دریافت‌های درونی از طریق توسل و مراقبه، یا یافت پیام‌های رحمانی با استخاره نمی‌شود؛ اما استفاده از این مواهب برای امور صرفا دنیوی توصیه نمی‌شود.