دعا و مناجات

برای غلبه بر رعب و وحشتی که توسط نیروهای شیطانی در دل افراد ایجاد می‌شود تا آن‌ها را به مسیر اشتباه بکشانند، توصیه شده است که آیات ۵۴ تا ۵۶ سوره اعراف، سوره های ناس و فلق، آیت الکرسی و سوره ایلاف قریش با جان و دل قرائت شوند. مداومت بر این آیات آثار عجیبی در مقابله با این نیروها دارد.

در دستگاه سوگ حضرت سیدالشهدا، سینه زدن و شیون امری کوچک است و نباید به کسی که از شدت حزن سینه چاک می‌زند خرده گرفت، زیرا سوز و سوگ به میزان علم و معرفت است و امام زمان (عج) خود همواره در عزای جدشان گریانند. گریهٔ آن حضرت با تمام عالم اکبرشان بوده و عالمیان را با سوز و سوگشان زیر و رو می‌کنند.

صلوات، راهی برای اثبات بندگی و هم‌نوایی با خدا و فرشتگان است و از زیباترین راه‌ها برای دیدار محبوب عالم هستی، یعنی پیامبر اکرم (ص) در خواب محسوب می‌شود. صلوات درخواست از خداست که باید با عجله اجابت شود و هدیه‌ای کبریایی است.

برای حفظ توبه و جلوگیری از آلودگی مجدد، باید توبه را به خدا سپرد، پیوسته مراقب آن بود، از استعاذه و پناهندگی به درگاه خدا غافل نشد، و از قرآن و عترت و مجالس مؤمنان مدد گرفت. مداومت بر قرائت دعای ۳۱ صحیفه نیز توصیه شده است.

دعای مشهور «عظم البلا» با دعای منقول در منابع تفاوت‌هایی دارد و تمامیت آن قابل انتساب به امام معصوم نیست. این دعا از نظر سند ضعیف، محتوا مبهم، و اجزاء آن ناپیوسته است و دفاع از اصل توسل را دشوار می‌سازد، هرچند فراز اول آن توحیدی است.

دعا بی‌تاثیر نیست، زیرا نصوص قرآنی بر تاثیر آن تاکید دارند. فراز «فلیس بما سئل أجود منه بما لم یسأل» به این معنا نیست که خدا به آنچه درخواست نشده بخشنده‌تر است، بلکه بیان می‌کند که گاهی خدا چیزهایی به ما بخشیده که ارزششان بسیار بیشتر از درخواست‌های ماست، مانند لطف الهی به مادر و فرزند یا هدیه قرآن و عترت بدون زحمت ما.

دعای «اللهم انزع عنی ربقه النفاق و ثبتنی علی الایمان» به معنای باز کردن حلقه نفاق از گردن و استوار ماندن بر ایمان کامل است. این دعا هنگام ورود به حمام و کندن لباس خوانده می‌شود. نفاق مانند لباس کهنه و آلوده است که با زدودن آن از روح، انسان به پاکی روحی سوق می‌یابد. تا زمانی که ایمان به صد در صد خلوص نرسد، غبارهایی از نفاق در جان باقی می‌ماند که دفع آن‌ها مانند حجامت روحی است.

صحیفه سجادیه در دولت امام زمان (عج) همچون نور و روشنایی خواهد بود و چراغ آسمان‌ها و زمین است. این صحیفه کتاب مناجات، سیر و سلوک و بندگی خداست و بدون آن، برکت از زمین قطع می‌شد. امام زمان (عج) وارث این صحیفه هستند و کاربرد آن در عصر دولت حضرت، مانند آب و نان و نور است.

برای دفع و پیشگیری از چشم زخم و نظر بد، می‌توان سوره حمد، توحید، ناس، فلق و آیت‌الکرسی را نوشته و همراه داشت. تکرار ذکر «ما شاء الله لا قوه إلا بالله العلی العظیم» و قرائت آیه «و إن یکاد الذین کفروا لیزلقونک بأبصارهم...» نیز مؤثر است. دعاهایی مانند «اللهم یا ذا السلطان العظیم...» و رقیه «بسم الله العظیم الشأن...» نیز برای این منظور وارد شده است.

شب‌زنده‌داری خلوت عاشقان با خداست، زمان سکوت و ارتباط بی‌مزاحمت با خالق، دارای اسرار و برکات فراوان و موجب رسیدن به مقام محمود است. نماز شب برترین نماز پس از نماز واجب شمرده شده و موجب رضایت پروردگار، دوستی فرشتگان و نور معرفت است.

برای داشتن زیارتی بامعرفت به معصومین (ع)، توصیه می‌شود در دانشگاه زیارت جامعه کبیره تحصیل کرده و با صفای دل، حضور قلب و تفکر و تأمل، آن را قرائت کنیم. این روش، راه معرفت عالی برای زیارت و دیدار حضرات را باز می‌کند.

جملات «أسماؤکم فی الأسماء و أجسادکم فی الأجساد...» در زیارت جامعه کبیره به معنای برتری و والایی اهل بیت (ع) است. نام‌هایشان شیرین‌ترین نام‌ها، تن‌هایشان پاک‌ترین تن‌ها، ارواحشان برتر از ارواح دیگران و قبورشان محل زیارت و کرامت الهی است، که این خود تفسیری از جایگاه نورانی و بی‌مانند ایشان می‌باشد.

اشتیاق ناگهانی به عبادت، زمانی رخ می‌دهد که انسان نسیم دعوت سبحانی را درک کند. این حالت، نشانه‌ای از کشف حجاب و تحول در بندگی خداست و فرصتی طلایی برای رسیدن به مقام قرب الهی محسوب می‌شود. در چنین مواقعی، باید دل را به خدا سپرد و به آنچه رضای اوست، همت گماشت.

عیدی معرفتی در آستانه عید فطر، دعایی است که در آن از خداوند طلب می‌کنیم که به بندگی‌اش مفتخر شویم، هر شب را لیله القدر قرار دهد، لباس رمضانیت را از وجودمان باز نگیرد، عطش محبتش را بیفزاید و به صف بندگان راستینش بپیوندیم. همچنین درخواست می‌شود که به ذات الهی وابسته شویم و این وابستگی تشدید گردد.

نشانه‌های پذیرش دعاها و اتصالات معنوی در شب قدر، شامل حرارت و شیرینی بندگی خدا، میل بیشتر به انجام اعمال نیک، شدیدتر شدن تنفر از گناهان، نرمی قلب، رغبت به خلوت با خالق، کم‌رنگ شدن لذات دنیوی و افزایش معرفت و خشوع است.

تکرار صلوات و آیات قرآن هیچ اشکالی ندارد، مگر اینکه این تکرار بر اساس نسخه‌های شماره‌دار و غیرمأثور باشد که هیچ سند روایی یا قرآنی ندارند. خواندن مکرر صلوات یا آیات قرآن یا به دلیل سفارش روایی جایز است، یا با تبعیت از آیه «اذکروا الله ذکرا کثیرا» (احزاب: ۴۱). ظاهر آیه «فاقرؤا ما تیسر من القرآن» (مزمل: ۲۰) به تلاوت تعداد آیات و حالات قرائت اشاره دارد، نه تکرار یک آیه خاص.

تکرار صلوات و آیات قرآن هیچ اشکالی ندارد، مگر اینکه این تکرار بر اساس نسخه‌های شماره‌دار و غیرمأثور باشد که هیچ سند روایی یا قرآنی ندارند. خواندن مکرر صلوات یا آیات قرآن یا به دلیل سفارش روایی جایز است، یا با تبعیت از آیه «اذکروا الله ذکرا کثیرا» (احزاب: ۴۱). ظاهر آیه «فاقرؤا ما تیسر من القرآن» (مزمل: ۲۰) به تلاوت تعداد آیات و حالات قرائت اشاره دارد، نه تکرار یک آیه خاص.

سلام باب زیارت است و بهترین طریق و سبیل دیدار و نمک هر زیارتی محسوب می‌شود. بنابراین، سلام دادن به امام حسین (ع) به عنوان بخشی از زیارت ایشان تلقی می‌شود.

بهترین و جامع‌ترین دعا در شب قدر، دعای «اللهم إنک عفو تحب العفو، فاعف عنی» است که در آن از خداوند بخشش خواسته می‌شود. همچنین دعای طولانی دیگری شامل طلب طول عمر، وسعت رزق، مغفرت گناهان و عاقبت بخیری ذکر شده است که در آن از خداوند به عنوان سمیع الدعاء یاد می‌شود.

درک شب قدر با قوی‌تر شدن ارتباط با کانون آن، یعنی قرآن و عترت، آسان می‌شود. یافتن راهی به دل امام زمان (عج) به معنای یافتن شب قدر است. تمام رموز درک لیله القدر با قرآن و عترت گره خورده است.