کلام و عقاید

اراده و اختیار خارج از زیرمجموعه جنود عقل و جهل قرار دارند، اما حسن یا سوء آن‌ها به این حدیث مربوط می‌شود. اختیار نیروی تشخیص و انتخابی است که انسان به واسطه آن خواست خود را بروز می‌دهد، و اراده، مرحله دوم پی‌ریزی علوم و معارف، یعنی تحکیم و تنویر خواست انسان است.

اینکه هیچ چیز در دنیا اتفاقی نیست، به معنای وجود نظام علت و معلولی و تقدیر الهی در عالم است و به معنای جبر و سلب اختیار از انسان نیست. افعال اختیاری انسان نیز در تقدیر الهی تحقق می‌یابد و اطمینان به تقدیر، به معنای رضا به قضای الهی است. خداوند قوانینی در عالم وضع کرده که باید پذیرفت.

برتراند راسل معتقد بود هر امر پیچیده‌ای از اجزای ساده تشکیل شده و هر چیزی نیازمند خالق است. اما این استدلال به دور و تسلسل می‌انجامد، زیرا اگر خالق خود آغاز داشته باشد، نیازمند خالق دیگری خواهد بود و این امر او را از مقام خالقیت خلع می‌کند. بنابراین، نظام عالم آغاز شده و خالق آن آغاز ندارد.

شکر الهی مزد الطاف پروردگار نیست، بلکه خود لطفی دیگر از جانب اوست که بنده با اظهار آن، ادب بندگی را آشکار می‌سازد. شکر واقعی، اعتراف به عجز از ادای شکر است، زیرا موفقیت به شکر خود نعمتی است که شکر بیشتری می‌طلبد و این تسلسل ادامه دارد. بنده همواره در نعمات الهی غرق است و از ادای شکر عاجز است.

مهر خوردن دل و گمراهی، نتیجهٔ انتخاب و اصرار خود فرد بر کفر و گناه است، نه ابتدای هدایت یا گمراهی. خداوند کسانی را هدایت می‌کند که طالب هدایت باشند و در راه او تلاش کنند.

وهابیان معتقدند تفسیر شیعه از روایت «رب الارض» به امام علی (ع) نوعی غلو و شرک است، زیرا واژهٔ «رب» با الف و لام تنها بر خداوند اطلاق می‌شود و اختصاص به او دارد. آنها تأویل شیعه از این واژه به امام را موجب دور شدن مردم از خداوند می‌دانند.

اگر روایت «انا رب الارض» صحیح باشد، مراد از «رب» معنای لغوی آن و در حد مخلوقات الهی است، نه به معنی پدیدآورنده و خالق. خداوند مالکیت را به هر کس بخواهد می‌بخشد و مقام امام علی (ع) تنها به خاطر زیبایی، سلامت، صلابت و خلوص بندگی اوست.

زن قبل از فرمانبرداری از مرد، مطیع امر خداست و اطاعت او در امور مشروع، عزت زن را می‌افزاید. مرد در واقع خادم زن خویش است و برای درک عدالت باید تمام تکالیف متقابل را سنجید. قضاوت‌های شتاب‌زده جهل است و مردم دشمن آن چیزی هستند که نمی‌دانند.

امتحانات الهی برای آگاهی خود خدا نیست، بلکه برای ظهور علم خویش و اثبات لیاقت بندگان است. این امتحانات کلاس و دانشگاهی برای انسان‌هاست تا به عدالت خدا پی ببرند و از اعتراض به جایگاه‌ها جلوگیری شود. علم خدا به همه چیز احاطه دارد و نیازی به امتحان برای علم اندوزی ندارد.

پدیده‌های ذهنی و انتزاعی مخلوق خدا محسوب می‌شوند، زیرا وجود، دوام و بقای آن‌ها به ارادهٔ خالق رب العالمین وابسته است. همان‌طور که ذهن و ابزارهایی که به کار می‌برد، در تحقق و آفرینش خود به خدای آفریننده نیازمندند.

مرگ مخلوق خداست و ماهیت آن می‌تواند به معنای تغییر و دگرگونی، نابودی و عدم، رهایی روح از قید بدن، یا تبدیل به عدم مطلق باشد. همچنین مرگ را می‌توان تجربه‌ای جدید یا درک بهتر حیات در برابر حیات بهتر دانست.

هدایت تا ابد ادامه دارد، چرا که خداوند صفت «هادی» را داراست و عالم برزخ و آخرت نیز دانشگاه علم و هدایت محسوب می‌شوند. حتی بهشت و جهنم نیز آموزگاران آیات الهی هستند.

مکارم دنیا و آخرت شامل گذشت از ستمگر، پیوستن به بریده و بردباری در برابر نادانی است. این اعمال هم دنیا را آباد می‌کنند و هم آخرت را، و آثارشان فراتر از دنیاست. این مکارم هم زینت دنیاست و هم آخرت، و اعمال انجام شده در دنیا، دامنهٔ آثارش آخرت را هم در بر می‌گیرد.

مقام قیامت انفسی به درک و تجربه‌ی عالم آخرت در این دنیا از طریق تقوای الهی اشاره دارد. قرآن به عنوان دروازه‌ی ورود به این عالم، با تقویت تقوا، حس و حالی در جان ایجاد می‌کند که انسان را قادر به مشاهده‌ی تجارب بهشتی و جهنمی می‌سازد. اهل تقوا با بهشت و جهنم چنانند که گویی آن‌ها را دیده‌اند و این درک، درک علمی و عینی است.

به جوان مسیحی علاقه‌مند به اسلام توصیه می‌شود به رسالت حضرت مسیح (ع) در ابلاغ رسالت پیامبر آخرالزمان (ص) لبیک بگوید و به وحدانیت خدا و رسالت پیامبر (ص) و ولایت علی (ع) اقرار کند. با این تشرف، تمام انبیاء شاد خواهند شد و نام او در لیست یاران امام زمان (عج) ثبت خواهد شد.

معصومین (ع) در حکم قلب و خون برای روح و جان انسان هستند و خالق با اسماء حسنای خود حوائج را برآورده می‌کند. آنها واسطه‌هایی برای رسیدن به توحید هستند و بدون آنها انسانیت انسان و ملکوتیت عالم می‌میرد.

حدیث «شیعتنا خلقوا من فاضل طینتنا» به معنای خلق شیعیان از زیادی گل اهل‌بیت نیست، بلکه «فضل» به معنای بخشش، عنایت، برتری و لطف الهی است. خداوند با علم و ارادهٔ خود، که شامل همه چیز است، شیعیان را از این عنایات و محبت‌های افزون‌تر آفریده است.

نظم حاکم بر جامعه اروپا، نظمی حیوانی و سوداگرانه است که بر اساس منافع مادی و حساب سود و زیان بنا شده و غایت وجودی انسان را محدود می‌کند. در مقابل، نظم انسانی از مبدأ الهی نشأت گرفته و شامل ابعاد مادی، جسمی، روحی و معنوی انسان می‌شود.

کتاب‌های امیرحسین خجچی، احمد کسروی و عبدالحسین زرین‌کوب به دلیل محتوای ضاله و دروغ‌پردازی، از جمله ادعای نبوت توسط کسروی و انکار خدا توسط دیگری، مورد اعتماد نیستند. همچنین ادعای کشتار ۵۰۰۰ نفر توسط امام علی (ع) در جنگ‌ها، با توجه به پرهیز ایشان از جنگ و محدودیت زمانی، نادرست است و این افراد با دروغ‌های بزرگ علیه دین اقدام کرده‌اند.

نسیان الهی به معنای قطع توجه خاصهٔ الهی و نادیده انگاشتن و بها ندادن است. خداوند در قرآن می‌فرماید کسانی که دین را سرگرمی گرفتند و زندگی دنیا آنان را مغرور ساخت، خداوند آنها را فراموش می‌کند، همان‌گونه که آنها لقای روز قیامت را فراموش کردند. همچنین، خداوند کسانی را که او را فراموش کنند، خودشان را نیز فراموش می‌کنند.