کلام و عقاید

خداوند ارحم الراحمین است، اما مشرکان، منافقان و کفار که از رحمت الهی روی گردانده و به عذاب او پناه برده‌اند، مشمول عفو نمی‌شوند و عذاب ابدی برایشان مقرر شده است. شرک به خدا به معنای نپذیرفتن وحدانیت اوست و بخشیده نمی‌شود. رحمت و عذاب هر دو از تجلیات اسماء حسنای پروردگارند.

پیامبر (ص) صاحب پل صراط هستند و نیازی به جواز از امام علی (ع) ندارند. امام علی (ع) معاون و وزیر رسول خدا در دنیا و آخرت هستند و خود را غلام ایشان معرفی می‌کنند. پل صراط طریق دیدار خداست و پیامبر (ص) حکم مشکات نور و بهشت را دارند.

آیه ۴۰ سوره توبه به همراهی ابوبکر با پیامبر در غار اشاره دارد، اما این همراهی به خودی خود امتیازی برای او محسوب نمی‌شود. در تاریخ نمونه‌های بسیاری از همراهان انبیاء وجود دارند که عاقبت خوشی نداشته‌اند. همچنین، نزول سکینه الهی در این آیه به طور مشخص بر وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است و نه بر همراه ایشان.

امضای امور در شب قدر توسط خداوند انجام می‌شود و سپس این تقدیرات و احکام الهی بر امام زمان علیه السلام عرضه می‌گردند، نه اینکه حضرت خودشان تقدیر یا امضا کنند. معصومین علیهم السلام نقش علم الهی و اسماء حسنای الهی را دارند و خداوند است که امور را امضاء می‌نماید.

در میان مشیت، اراده، تقدیر و قضا، دعا و عمل صالح بنده می‌تواند باعث بداء در مشیت الهی شود، چرا که خداوند بر قضای خود حاکم است و اراده‌اش بر این تعلق گرفته که دعای بنده در قضای او مؤثر افتد. معصومین علیهم السلام حقیقت تجلی علم الهی و ابواب مدینه علم پیامبرند و جایگاه والایی در این جریان دارند.

بر اساس روایات، انسان‌ها در قیامت با همان سنی که از دنیا رفته‌اند، محشور می‌شوند؛ اما بهشتیان با جوانی و شادابی همیشگی وارد بهشت شده و گذر زمان در آنجا تأثیری ندارد. بهشت، وسعتی به‌اندازهٔ آسمان‌ها و زمین دارد و جایگاه آن نسبت به مدارج بندگی متفاوت است.

برای تعیین اینکه آیا بیشترین احادیث توحیدی از امام رضا (ع) صادر شده است، نیاز به تحقیق گسترده‌ای است. با این حال، خطبه‌های توحیدی و مناجات‌های حضرت ایشان، جلوه‌های خاص و ناب توحیدی دارند که کثرت آن‌ها مشهور و مکتوب است.

دعوت به ولایت امیرالمؤمنین (ع) را می‌توان اصل امر به معروف دانست و برائت از دشمنانشان را اصل نهی از منکر. معروفات بدون ولایت، فاقد روح و جان هستند و اعمال نیک و فرائض، جاده‌ای صاف به سوی ولایت اهل بیت (ع) محسوب می‌شوند. تکالیف و فرائض، عطر و بوی ولایت را دارند، زیرا اهل بیت (ع) زنده کننده آن‌ها هستند. کسی که به تکالیف پشت کند، مسیرش از ولایت کج می‌شود.

قلب الله الواعی به معنای جایگاهی قدسی است که قداست آن تغییر نمی‌کند و هیچ ظلمتی به آن راه نمی‌یابد. این مقام، جایگاه عبودیتی است که در آن خلوص به نهادیت رسیده و ذره‌ای از آن کاسته نمی‌شود. این تعبیر در مورد امیرالمؤمنین علی (ع) به کار رفته است.

جایگاه انسان در عالم هستی با نمایش حقیقت نهفته در وجودش و بندگی حقیقی او معنا می‌یابد، زیرا خالق و مالک جزء و کل خداست و ظهور اسماء الهی در انسان با ظهورش در کل هستی یکسان است. انسان با به نمایش گذاشتن آنچه در نهادش نهفته است، به هدف خلقت و بندگی حقیقی دست می‌یابد.

آیات و روایات درباره پلیدی خوک به قوت خود باقی است، زیرا این آیات توصیف خصائصی هستند که در موجودی می‌تواند جمع شود. اگر خوک توبه کند، دیگر خوک نخواهد بود و ماهیتش تغییر می‌کند. با این حال، آیات قرآن به عنوان خبر و علمی که ثبت شده، اعتبار خود را حفظ می‌کنند، همانطور که توصیف ابولهب پس از مرگش نیز باقی است.

کیفیت حشر انسان در قیامت متفاوت است؛ متقین با احترام و سوار بر مرکب‌های الهی محشور می‌شوند، در حالی که ده صنف از امت گنهکار به صورت‌های مسخ شده و عذاب‌دیده حاضر می‌گردند. این اصناف شامل رباخواران، سخن‌چینان، همسایه آزاران و دیگر گناهکاران هستند.

نقصان عقل در نهج البلاغه شامل زنانی است که از قرآن و عترت بریده‌اند و به مقابله با اهل بیت (ع) برخاسته‌اند. زن مؤمنه از عقل کافی برخوردار است و این نقصان عقل شامل تمام اهل نفاق، کفر و معصیت می‌شود.

نقصان عقل در نهج البلاغه شامل زنانی است که از قرآن و عترت بریده‌اند و به مقابله با اهل بیت (ع) برخاسته‌اند. زن مؤمنه از عقل کافی برخوردار است و این نقصان عقل شامل تمام اهل نفاق، کفر و معصیت می‌شود.

خداوند نور آسمان‌ها و زمین است، نه به معنای نور مادی، بلکه به این معنا که خالق و پایندهٔ آن‌هاست و وجودشان به او وابسته است. همانطور که آسمان‌ها و زمین در ایجادشان به خدا وابسته هستند، در بقایشان نیز به او وابسته می‌باشند. این نور، هدایت‌کننده است و اگر خدا نورش را از آسمان‌ها و زمین بگیرد، معدوم می‌شوند. آیه نور از آیات متشابه قرآن است.

مخالفت برخی فرقه‌ها با تشکیل حکومت اسلامی در دوران غیبت، تلاشی مرموز برای مبارزه با دین و اهل بیت است؛ این گروه‌ها با اظهار دوستی، به درون مؤمنان نفوذ کرده و تخم اختلاف می‌کارند تا راه را برای شیاطین هموار کنند. رهبران واقعی دینی، چراغ درخشان امام زمان هستند و محروم کردن مؤمنان از انوار آن‌ها، گمراهی را به دنبال دارد.

مفهومی به نام «عدل منفی» وجود خارجی ندارد؛ عدل همواره زیبا و مثبت است و در مقابل ظلم قرار می‌گیرد. بی عدالتی به معنای عدم وجود عدل است، نه عدل منفی. آیات قرآن کریم نیز در موارد مختلف، معنای عدل را به معنای فداء، عوض، برابری، یا قرار دادن معادل برای خداوند به کار برده‌اند.

در پاسخ به افرادی که با گستاخی خواستار مجازات الهی هستند، باید یادآوری کرد که خداوند حلیم است و عجله نمی‌کند، اما عذاب او حتمی است و کسی نمی‌تواند از آن فرار کند. بهتر است به جای این درخواست‌ها، به استغفار روی آورند، زیرا خداوند شدیدالعقاب است و عذابش ناگهانی فرا می‌رسد.

دین، راه رسیدن به خدا و اطاعت از اوست؛ پرستش بدون دین مانند پرستش خدا بدون خداست و این به معنای تدوین قوانین خودسرانه برای پرستش است که گستاخی به خدا محسوب شده و پذیرفته نمی‌شود. هر مقصدی راهی دارد و دین، نقشهٔ راه رسیدن به معبود است. کسانی که غیر از اسلام را برگزینند، زیانکارند.

کسب معرفت تنها از طریق تهذیب نفس ممکن نیست، بلکه معرفت آغاز حرکت و روح عبودیت است. پس از کسب معرفت، انسان همچنان اختیار دارد و ممکن است گمراه شود، همانند شیطان. عارف باید عاقل باشد و تحت رهبری عقل، با تمسک به قرآن و عترت، سیر بندگی را ادامه دهد.