احکام فقهی

بر اساس روایات متعدد، شطرنج هم‌ردیف قمار و از مصادیق رجس و لهویات شمرده شده و موجب قساوت قلب و بازدارنده از کارهای مهم است. برخی روایات آن را از اختراعات شیطان و موجب سحرزدگی و جذب اجنه دانسته‌اند. تقلب در آن نیز گناهی بزرگ شمرده شده است.

رفتار برخی در روز نهم ربیع الاول که به اشتباه روز مرگ عمر بن خطاب تصور می‌شود، با سیره اهل بیت (ع) سازگار نیست. اهانت به مقدسات دیگران طبق آیه ۱۰۸ سوره انعام ممنوع است. شیعه واقعی کسی است که پیرو سیره و سنت ائمه باشد و با اعمال خود مردم را به اهل بیت (ع) دعوت کند، نه اینکه موجب رنجش آنان شود.

با مراعات احتیاط از اسراف و تبذیر، منعی برای بهره‌مندی از نعمات الهی وجود ندارد. خداوند دوست دارد مال خود را در بندگانش ببیند، اما مواسات با مؤمنان موضوع دیگری است و باید بین نیاز و هوای نفس تعادل را رعایت کرد.

مؤمن بر گردن مؤمن دیگر هفت حق واجب دارد که شامل دوست داشتن آنچه برای خود می‌پسندد و ناپسند دانستن آنچه برای خود ناپسند می‌داند، کمک با جان و مال و زبان و دست و پا، پیروی از رضای او و اجتناب از سخط او، چشم و راهنما و آینه او بودن، سیر کردن او در هنگام گرسنگی و سیراب کردن او در هنگام تشنگی، خدمت به او در صورت نیاز و تصدیق سوگند و اجابت دعوت و عیادت بیمار و تشییع جنازه اوست. کوتاهی در این حقوق، خروج از ولایت الهی است.

توضیح کلام امام علی (ع) درباره خالی نگذاشتن خانه خدا با توجه به شرایط کرونا، بیان می‌کند که حج یکی از ستون‌های اسلام است و ترک آن به معنای بنایی است که ستونش افتاده و موجب نابودی اهلش می‌شود. ترک حج اعلام جنگ با خدا و ترک استغفار است.

در مواردی که به شبهه‌ناک بودن نذورات یقین داریم، بهتر است به صاحب آن تذکر داده شود. اگر به حرام بودن مال یا منابع تامین آن یقین داریم، باید از آن حذر کرد. شرم و حیا نباید مانع عمل به وظایف شرعی شود و از غذاهای مسموم معنوی باید دوری جست.

در برخورد با سارقین، ابتدا باید تذکر و امر به معروف و نهی از منکر انجام شود و علت دزدی بررسی گردد. اگر دزدی ناشی از نیاز باشد، باید در رفع آن کوشید. در صورت عدم تاثیر این اقدامات و تبدیل شدن دزدی به حرفه، برای حفظ اموال مومنین، فاش کردن نام سارقین اشکالی ندارد.

در شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی و شیوع کرونا، موثرترین راهکار توبه و انابه و تضرع به درگاه الهی است. امر به معروف و نهی از منکر نیز نوعی اعلام صلح با خدا و تلاش برای رفع مشکلات جامعه محسوب می‌شود. دعای شانزدهم صحیفه سجادیه با عزم بر ترک منکرات توصیه شده است.

اگر نیت اصلی روزه، تقرب به خداوند باشد و فکر به لاغری در کنار آن مطرح شود، از اخلاص عمل کاسته می‌شود. اما می‌توان رژیم غذایی را به روزه تبدیل کرد و نیت را خالص نمود تا هم به تناسب اندام رسید و هم عبادت خالصانه انجام داد.

معاملات بورس به خودی خود حکمی ندارد، بلکه تابع صحت معامله از حیث ربا و سایر موارد حرمت و بطلان است. معامله‌گر باید تخصص لازم را داشته باشد تا با احراز صحت معامله، وارد آن شود.

صدقه برای دفع بلا یا اشک بر امام حسین (ع) به خودی خود شرک نیست، اما اگر نیت خالص نباشد و صرفا برای رسیدن به حاجات دنیوی باشد، اجر کمتری دارد. امید به خدا و طلب مغفرت، عین قرب الهی است و عبادت محسوب می‌شود.

فتاوای مبنی بر جواز روزه‌خواری با احتمال ابتلا به کرونا فاقد اعتبار است، زیرا روزه خود از اسباب صحت و تندرستی بدن است. تنها شخص بیمار که روزه‌داری برای او زیان‌آور است و خود به حالش واقف است، مجاز به افطار می‌باشد. استناد سطحی به آیات و روایات برای جواز روزه‌خواری صحیح نیست.

صرف عرضه سلام به ائمه اطهار علیهم السلام نیازی به رعایت حجاب ندارد و بانوان می‌توانند در هر حال و احوالی به محضر حضرات سلام نمایند. اما به هنگام حضور روحانی در محضر حضرات، رعایت حجاب ضروری است و زینت زیارت محسوب می‌شود.

هر نیتی در نماز غیر از قرب الهی، شرک به خدا محسوب می‌شود و نماز تنها باید به قصد تقرب الی الله ادا شود تا مقبول درگاه الهی قرار گیرد. با این حال، به اذن الهی می‌توان نماز را ابزاری برای رسیدن به حاجات قرار داد، زیرا تقرب به خدا خود عبادت است و این تقرب، اسباب رسیدن به حاجات را فراهم می‌کند.

نماز اول وقت دارای منافع و خیرات بی‌شماری است، اما خواندن آن صرفا به خاطر این منافع، انسان را از هدف اصلی یعنی قرب و لقاء الهی محروم می‌کند. هرگونه هدف‌گذاری غیر از قرب الهی در اقامه نماز، از خلوص آن کاسته و ممکن است مصداق شرک به خدا باشد. نیت خالصانه برای خدا، اصل و کلید اجابت نماز است.

احترام به حرم امام رضا (ع) واجب است و بهترین عمل در آن فضا، ذکر و یاد خداست. تذکر دادن به زائران در مورد رعایت ادب در حرم، اگر به نرمی و لطافت باشد، اشکالی ندارد. نباید به مهمانان امام رضا (ع) بی‌احترامی کرد.

در اقدام به نهی از منکر، اگر خوف درگیری فیزیکی و خطرات جانی مانند قتل یا نقص عضو وجود دارد، باید ارزش کار را با هزینهٔ پرداختی سنجید. اگر فدا کردن زندگی برای رضای خدا، زنده نگه داشتن دین، احیای قلوب مغفول و هدایت آن‌ها ارزش این حماسه را داشت، انجام آن نیکوست.

خداوند متعال در نهاد حرام هیچ خاصیت درمانی قرار نداده است؛ شراب معدن بیماری‌های جسمانی و روحانی است و دعوت به آن دعوت به فحشا و منکر است. نسخه درمان شیطان درد و بیماری پایدار است و مردم چین که منع مصرف نداشتند، گرفتار کرونا شدند.

عقل حکم می‌کند از محل‌های ابتلا به بیماری دوری گزینیم، اما همزمان حکم می‌کند به مراکز درمان نزدیک شویم و از دارو غفلت نورزیم. عتبات عالیات پاکترین و نظیف‌ترین اماکن هستند و دوری از آنها دوری از سلامتی است؛ دشمنان دین از فرصت پیش آمده برای تبعید مومنان از جامعه ثقلین اقدام می‌کنند.

نذر کردن برای افراد مورد علاقه اشکالی ندارد، اما اولویت با افراد مستحق و اهل ایمان است. در نذر، لازم نیست حتما گیرنده از میان اهل ایمان و تقوا باشد، اما بهتر است به افراد نیازمند و کسانی که شایسته‌تر هستند، اولویت داده شود.