اخلاق و عرفان

پایان سیر و سلوک عقل، زمانی است که به بلوغ، کمال و تمامیت خود برسد. این لحظه، هنگامی است که میوه عقل از شجره عظیم محمدی (ص) چیده می‌شود و این خود آغاز تحول صرف و خالص عقل خواهد بود.

چادر ایرانی نوعی جلباب است که پوشش سرتاسری زن را کامل می‌کند و هدف آن پوشاندن اندام و زیبایی‌های زن از دید نامحرم است. رعایت حجاب، نماد عبادت و بندگی خداوند است و به زن کمک می‌کند تا شناخته شود و مورد آزار قرار نگیرد.

مذهب، راه و طریق اعتماد است و دین تقلیدی اعتبار ندارد؛ دین اسلام راهنمای تفکر و تعقل است و خدمت دین به انسانیت چشمگیر است. مهربانی از آفریده‌های الهی است و محبت به ظالم معنا ندارد. نقد دین باید از روی علم باشد.

حدیث امام باقر (ع) دربارهٔ درجات ایمان به هفت رتبهٔ تحصیلی ایمانی اشاره دارد. هر مومن با فارغ‌التحصیلی از هر کلاس، مدرک آن رتبه را دریافت کرده و به وظایف همان سطح مکلف می‌شود. این حدیث امکان ترقی ایمانی را نفی نمی‌کند، بلکه بیانگر تفاوت وظایف و دامنهٔ شهود در مراتب بالاتر است. این تحصیلات ممکن است از عوالم پیش از دنیا آغاز شده باشد.

نباید هرچه را می‌دانیم بر زبان بیاوریم، زیرا ناتوانی بشر در علوم طبیعی، عجز او را در علوم ماوراءالطبیعه بیشتر آشکار می‌سازد. بیشتر فعالان در علوم ماوراءالطبیعه با شیاطین سروکار دارند که جز گمراهی هدف دیگری ندارند، لذا افشای آنها اسباب گمراهی است، مگر برای افراد نادری که تخصص لازم را دارند و به دقت از آن بهره‌برداری می‌کنند.

ارتباط با امام زمان (ع) سخت‌تر از دیگر ائمه نیست، بلکه نیازمند دیده‌ای بینا و سوخت‌گیری معرفتی دل است. هر یک از معصومین (ع) مقام الهی خود را دارند و زاویه نگاه ما به آن‌ها، درک ما را متفاوت می‌سازد. ماهیت واحد است، اما پروانه‌ها به شمس واحد نگاه می‌کنند.

برای حفظ تعادل دینی در تربیت فرزندان، باید از افراط و تفریط پرهیز کرد. تشویق و محبت باید متناسب با رفتار اسلامی باشد و امر به معروف و نهی از منکر با در نظر گرفتن فطرت کودک انجام شود. اجبار روا نیست، اما تفلیل امتیازات برای تنبیه می‌تواند مفید باشد. نباید نصایح شرعی را افراطی تلقی کرد.

حدیثی از امام علی (ع) بیان می‌کند که عالم باید علم خود را به مردم بیاموزد و در این راه صبور باشد. اگر علم را دریغ کند یا با نادانان با خشم رفتار کند، خداوند علم و جایگاه او را از او می‌گیرد. عالم مانند پدر و ولی نادان است و باید علم را به او بذل کند.

نزدیک شدن به امام زمان (ع) با دلمان است؛ هرچه کار خوب انجام دهیم، دلمان به حضرت نزدیک‌تر می‌شود. نشانهٔ این نزدیکی، احساس محبت بیشتر به ایشان، یادآوری بیشتر ایشان و اشتیاق بیشتر برای دیدارشان است.

پاک بودن دل با بدحجابی در تضاد است؛ اگر دل افراد پاک باشد، حتما حجاب را رعایت می‌کنند. گناه باعث ناپاکی روح و دل می‌شود، اما برخی از این موضوع بی‌خبرند. اطاعت از فرمان خدا نشانهٔ پاکی دل است.

برای استقامت در مسیر مراقبه و مداومت بر وصل شدن به خدا، لازم است از نسخه‌هایی که نشاط بندگی ایجاد می‌کنند، استفاده شود. برای ارائه راهکار دقیق‌تر، نیاز است که نوع نسخه و نحوه عمل به آن مشخص گردد تا بتوان به درستی راهنمایی کرد.

احترام والدین به معنای سکوت در برابر ستم آنها نیست و مرد نباید در برابر آزار والدین به همسرش، او را تنها بگذارد. وظیفه مرد آن است که با حفظ احترام والدین و با درایت، مانع ظلم و ستم آنها به همسرش شود و حقوق را رعایت کند. امر به معروف و نهی از منکر در مورد نزدیکان باید با قوت بیشتری انجام شود.

پس از پشیمانی، طلب حلالیت و تلاش برای جبران حقوق ضایع شده، وظیفه شرعی ادا شده است. اگر مظلوم علی‌رغم تلاش تائب از حلال کردن امتناع کند، وظیفه تائب آن است که کارش را به خدا واگذارد. بخشش خداوند به رضایت و حلالیت آن شخص بستگی ندارد، بلکه خداوند نیکوکاران را دوست دارد و از گناهان درمی‌گذرد.

سخن باید از چشمه علم و حکمت جوشیده باشد و گرنه خاموشی گزیده شود. کلام باید به قصد تقرب به خدا و کسب رضای او باشد و تحت مدیریت عقل قرار گیرد. سخن حکیمانه باید به موقع، به جا و نافع باشد و به اهلش هدیه شود، مگر در مواقع خاص برای اتمام حجت.

بهترین هدیه برای ادای حق دیگران، دعا کردن برای آنهاست. می‌توان خالق را نایب خود در ادای دین قرار داد و امر آن را به او واگذار کرد. این روش، به ویژه در فضای مجازی که امکانات دیگر محدود است، راهگشا خواهد بود.

تکریم روزه‌خوار مطلقا جایز نیست و معصیت محسوب می‌شود، اما دعوت آنها به سر سفره افطاری به منظور امر به معروف و تشویق فرد روزه‌خوار برای روزه‌داری امری پسندیده است. معنویت سفره افطاری و دعاهای آن می‌تواند واعظ و ناصح خوبی برای روزه‌خوار باشد.

فراست مومن ناظر باطن است و فریب ظاهر را نمی‌خورد، زیرا با نور خدا می‌نگرد. بی حجابی مانند آلودگی فراگیر است که باعث شراکت دیگران در معصیت و فساد عمومی می‌شود و آثار شوم آن زخم‌های اخلاقی فراوانی به بار می‌آورد. بندگی خدا کلاس‌های فراوانی دارد که باید در همه نمره عالی گرفت و از بیماری‌هایی چون بی عفتی، بی حجابی، ریا، تزویر، عجب و غرور مصون ماند.

صلهٔ ارحام نباید باعث قطع ارتباط با خدا شود. سکوت، عدم اعتراض یا عدم نهی از منکر در مجالس معصیت، رضایت به شرایط و ترویج آن است و شامل حدیث «الراضی بفعل قوم کالداخل فیه معهم» می‌شود. هرگونه ورود به مسیر باطل، حتی با یک قدم، موجب شریک شدن در گناه است.

افزایش وابستگی و دلبستگی به خدا و عشق به او، باعث می‌شود انسان برای دیدار و ارتباط با معبود سر از پا نشناسد و در خواب نماند. توبه، استغفار، عالم عامل بودن، مکارم اخلاق و دوری از حب دنیا به چشیدن طعم عبادت کمک می‌کند. قرائت آخر سوره کهف و دعا برای بیداری نیز مؤثر است.

ریشهٔ لجبازی در کبر، خودبینی و جهل است. افزایش شناخت نسبت به خود و خدا، و اختیار کردن عقل به عنوان راهبر، به درمان این بیماری کمک می‌کند. کسی که خدا را به بزرگی یاد کند و با یقین به کبرائیت الهی ایمان آورد، آثار عجب و لج و لجبازی در وجودش نخواهد بود.