قرآن و تفسیر

مادر حضرت مریم (س) با بیان اینکه «پسر چون دختر نیست»، به عرف جامعهٔ زمان خود اشاره داشت که دختران را برای خدمت در معبد «محرر» نمی‌کردند و پیامبری نیز مختص مردان بود. این سخن به معنای ناتوانی ذاتی دختران نبود، بلکه بیانگر محدودیت‌های اجتماعی و قانونی آن دوران بود.

واژه «حصورا» در آیه ۳۹ سوره آل عمران به معنای کسی است که نفس خود را از شهوات محصور و ممنوع می‌دارد و به کارهای باطل نمی‌پردازد. حضرت یحیی (ع) از هرگونه شرور نفسانی و شهوانی در امان بودند و نزد خدا ارجمند و گرامی بودند.

جهاد در اسلام حکم طبابت جامعه را دارد و برای مقابله با میکروب‌های مهلک و سلول‌های سرطانی است، نه حمله به دین دیگران. اسلام به پیامبران و کتب آسمانی پیشین ایمان دارد و توهین به ادیان نمی‌کند. برخی انتقادات قرآنی متوجه منافقان و عالمان بی‌عمل است که به ظاهر دیندارند ولی خلاف آن عمل می‌کنند.

توضیح آیهٔ «خلق الانسان فی کبد» این است که معنای غالب برای «کبد» در این آیه، اعتدال، انتصاب و مستقیم قامت بودن انسان است. معنای شدت، درد و رنج، قول ضعیفی محسوب می‌شود و نباید به آن اعتنا کرد.

در آیه ۱۱۶ انعام، منظور از گمراهی با اطاعت از اکثریت، این است که حق و حقیقت تابع رأی مردم نیست و اکثریت ممکن است از گمان و حدس پیروی کنند. مشروعیت آراء زمانی است که منبعث از احکام الهی باشند و امر امامت نیز به رأی مردم ارتباطی ندارد.

تفسیر قرآن به قرآن بدون استفاده از احادیث، مانند تلاش برای دیدن بدون نور است؛ زیرا عترت (اهل‌بیت) بیانگر و شرح‌دهندهٔ قرآن هستند. برای فهم دقیق آیات، به‌خصوص متشابهات و جزئیات، نیازمند انوار و الطاف مقدس اهل‌بیت علیهم السلام هستیم.

استدلال‌های حضرت ابراهیم (ع) در برابر نمرود، با شناخت راهبرد خصم و ظرافت در مقابله با مغالطه‌های او همراه بود. نمرود از شیوهٔ جهلانی و مغالطه استفاده می‌کرد و حضرت ابراهیم با دقت، این مکرهای او را خنثی نمود.

هیچ پیغمبری در انجام وظایف رسالت خویش مرتکب خطا نمی‌شود، زیرا مقام رسالت مقامی است که با کسب شرایط لازم اعطا می‌شود و حافظ الهی آنها را در انتقال امر الهی حفظ می‌کند. سرزنش‌ها و توبیخ‌های الهی در قرآن، مانع نبوت نبوده و موجب ترفیع درجات آنها می‌شد و اینها آزمون‌های ویژه‌ای برای ارتقاء به مقامات بالاتر بوده‌اند.

قرآن به طور ویژه به حضرت عیسی (ع) برای داشتن روح القدس اشاره کرده است، اما این به معنای انحصار آن نیست؛ زیرا این روح شامل دیگران از جمله آل محمد (ص) نیز می‌شود. همچنین «الروح» در سوره قدر همان روح القدس است که فرشتگان در شب قدر با اذن پروردگارشان برای تقدیر هر کاری نازل می‌شوند.

مراد از عذاب‌های ناگهانی، انتقام الهی از کفار است که به هر طریق و نوعی که اراده فرماید، محقق می‌شود. این عذاب‌ها ممکن است پس از وفات پیامبر (مانند آنچه در آیه ۴۱ و ۴۲ زخرف ذکر شده) یا در جریان جنگ‌ها (مانند بیرون راندن اهل کتاب در آیه ۱۲ حشر) اتفاق افتاده باشد، یا اینکه این شیوهٔ عذاب از امت پیامبر برداشته شده باشد.

آفرینش آسمان‌ها و زمین به دلیل عظمت عناصر و گستردگی خلقت، بزرگ‌تر و مهم‌تر از آفرینش انسان (به ویژه جنبهٔ خاکی او) است. این آیه به کفار و منافقان اشاره دارد که جنبهٔ نوری و ایمانی خود را نادیده گرفته‌اند و تنها به جنبهٔ خاکی خود تقلیل یافته‌اند.

برخی تفاسیر، مراد از مستثنی‌شدگان در آیهٔ «همه خواهند مرد مگر کسانی که خدا بخواهد» را فرشتگان مقرب الهی (جبرئیل، میکائیل، اسرافیل و عزرائیل) یا شهدا دانسته‌اند. اما با توجه به آیهٔ «الرحمن: ۲۷»، فنا برای وجه الله (حضرات معصومین علیهم السلام) رخ نمی‌دهد، زیرا آنان اسماء حسنای الهی هستند و وجه الله باقی می‌ماند.

پرداختن به دلایل مبتنی بر تکرار کلمات و اعداد در قرآن برای اثبات حقانیت شیعه نیازمند احتیاط فراوان است، زیرا ممکن است با استناد به مشتقات و صیغ دیگر کلمات، مورد خدشه قرار گیرد. براهین روشن‌تر و قوی‌تری برای اثبات عظمت ولایت و امامت وجود دارد که ما را از اینگونه دلایل بی‌نیاز می‌سازد.

آلزایمر می‌تواند ناشی از ضعف جسمی و تجمع بلغم در مغز باشد که روزه‌داری با تقویت مغز به رفع آن کمک می‌کند. با این حال، آلزایمر ایمانی و اعتقادی وجود ندارد و سلامت فطری مومن، ضامن انجام وظایف بندگی اوست، حتی اگر حافظهٔ مادی‌اش دچار مشکل شود.

گفتن «لا تاخذنی سنة و لا نوم» در برابر آیه «لا تاخذه سنة و لا نوم» مجاز نیست و جسارت به ساحت قرآن محسوب می‌شود. نفس ناطقه قدسی خواب ندارد و این آیه شریفه عظمت الهی را بیان می‌کند.

آیهٔ «هر جنبنده را از آب آفریدیم» به این معناست که آب، پوششی برای حقیقت آن است و تمام ذرات عالم، از جمله جمادات و اجنه، دارای حیات هستند. H و O نیز از این قاعده مستثنی نیستند و آب زمینی همان آب حقیقی است که زنده است.

آیات و روایاتی که به زنده بودن حضرت خضر، الیاس و عیسی علیهم السلام اشاره دارند، به معنای جاودانگی نیست. حضرت خضر علیه السلام نیز با دمیده شدن صور اسرافیل خواهد مرد و مزه مرگ را خواهد چشید، همانطور که آیه ۶۸ سوره زمر و آیه ۳۴ سوره انبیاء بیان می‌کنند.

ذوالقرنین، به عنوان مامور ویژه الهی با قدرت‌های خاص، توانایی فهم زبان اقوام مختلف را داشت، حتی آنانی که به ظاهر سخنی نمی‌فهمیدند. این توانایی به او اجازه داد تا با مردمی که در سوره کهف به آنها اشاره شده، ارتباط برقرار کرده و درخواست ساخت سد را از جانب آنها بپذیرد.

اطلاعات ساحران در مورد بهشت و جهنم، پس از ایمان آوردن به خدای موسی، احتمالا از طریق تحقیقات شخصی، گفتگوهای احتمالی با حضرت موسی و همچنین تبلیغات عمومی ایشان به دست آمده بود. همچنین، اجبار فرعون به یادگیری سحر توسط ساحران نیز می‌توانسته منبع کسب این اطلاعات باشد.

المس» در آیهٔ ۲۷۵ سورهٔ بقره به معنای تماس شیاطین با حریم وجودی انسان است. زمانی که لایهٔ حفاظتی انسان ترقیق شده و شیاطین با تزریق ارتعاشات خود، حالت اخباط را ایجاد می‌کنند، این تماس رخ می‌دهد.