نقد شبهات

در قرآن کریم از ائمه هدایت با عناوینی چون اولوا الامر یاد شده است. واژه «ائمه» نیز در مواردی به پیامبران (مانند ابراهیم) و رهبران الهی اشاره دارد، هرچند نه به عنوان یک گروه مستقل و با تکرار واژه «پیامبران». آیات سوره بقره، اسراء و یس بر این موضوع تاکید دارند.

منشاء تخیلات و توهمات انسان، قوه مصوره است که از اسماء الهی نشأت می‌گیرد. اگر این قوه تحت رهبری عقل و فطرت عمل کند، مترجم و مصور اسرار و علوم خواهد بود. اما اگر از رهبری عقل خارج شود، تحت القائات نفس و شیاطین قرار گرفته و کشف آن کاذب خواهد بود.

مواخذه حضرت موسی (ع) از برادرش هارون (ع) در واقع محاکمه قوم بنی‌اسرائیل بود و نه سرزنش هارون. این رفتار نوعی آماده‌سازی فضا برای محاکمه سامری و بنی‌اسرائیل و رفع اتهامات بود، زیرا حضرت موسی (ع) از قبل از گوساله‌پرستی قوم خود خبر داشت.

اسماء حسنای الهی ابزاری برای توجه به ذات حق هستند و حضرات معصومین (ع) زیباترین آیات و نشانه‌های الهی‌اند. خواندن خدا با اسماء حسنا عین توحید است، اما اگر حضرات معصومین (ع) را با این اسماء بخوانیم، شرک محض خواهد بود. ملاک، قصد کردن ذات حق با این اسماء است.

پیشنهاد مباهله اخیر، با توجه به اینکه در مورد موضوعی جدی نبوده و صرفا قصد تبلیغ فردی مدعی دروغین را داشته، با موضع‌گیری در برابر مباهله در سوال ۲۰۷۰ تناقضی ندارد. در سوال ۲۰۷۰ بیان شد که مباهله ابزار مهمی است که نباید در امور جزئی و برای اثبات ادعاهای بی‌اساس به کار رود.

مباهله راهکار موثری برای کشف حقیقت در مناظرات مهم، به‌ویژه در مسائل توحیدی است. زمانی که جدال و عناد مانع کشف حقیقت شود، مباهله با نشان دادن یقین یا تردید طرفین، راه هدایت را هموار می‌کند. موضوعات توحیدی ریشه اصلی مباهلات هستند.

علم غیب معصومین به معنای دخالت در وقوع حوادث نیست، بلکه پذیرش مشیت الهی و انجام وظیفه در چارچوب آن است. امام حسین (ع) نیز با علم به شهادت علی اصغر (ع)، برای احیای دین الهی و تثبیت حقیقت بندگی، زیباترین قربانی را به قربانگاه بردند و با خدا معامله نمودند.

سامانهٔ بینایی ابزار رویت و مشاهده است و هرچه بیشتر از آن بهره ببریم، رویت کامل‌تر می‌شود. دیدن واقعی، دیدنی است که با قلب بیدار و تحت رهبری عقل انجام پذیرد، نه صرفا با چشم سر؛ چرا که چشم سر ممکن است ببیند اما نبیند.

قانون جذب شهرت‌یافته، ارادهٔ خالق را نادیده می‌گیرد و تنها خواست فرد را عامل تحقق آرزوها می‌داند. اما جملهٔ مفاتیح الحاجات به شاکلهٔ عمل اشاره دارد که تحقق آن تنها به خواست خداست؛ افکار منفی باطن را تخریب می‌کند اما لزوما تحقق بیرونی ندارد و با مشیت الهی متفاوت است.

اثر هنری نگارش قرآن با طلا، با توجه به نقش تبلیغی آن و جذب توجه جهانیان به ثقلین، قابل تقدیر است. هجمه‌ها علیه این اثر، مشابه مخالفت با شعائر دینی مانند حج است. درآمد حاصل از فروش اثر صرف بیماران سرطانی شده و مقایسه آن با گوساله سامری نادرست است.

نسبت دادن مقامات موسیقی به پیامبران و انطباق آن‌ها با احوالاتشان، توجیه علمی، عقلی و نقلی ندارد و صرفا یک برداشت شخصی است. احوالات انبیاء عظام با موسیقی عالم معنی و ملکوت انطباق دارد، نه با هماهنگی‌های اصوات عالم دنیوی. انتساب مقام تظلم نفسانی به حضرت آدم صحیح نیست، زیرا این حال به حضرت موسی و ملکه سبا نیز منتسب شده است.

وقوع اتفاقات تلخ در کشور لزوما به معنای بلای الهی نیست. اگرچه جوامع به دلیل گناه و ناسپاسی مستحق کیفرند، اما انتساب مستقیم این وقایع به بلا در شأن ما نیست. باید به غفلت از بلایای اقتصادی، اخلاقی و اجتماعی نیز توجه کرد، زیرا قدرت خداوند بی‌نهایت است و اگر بخواهد عذاب کند، کسی توان گریز نخواهد داشت.

دلایل تجویز حاجت‌خواهی از ائمه توسط علما شامل تعصب، تقسیم‌بندی نادرست شرک و جواز، ملازمه پنداشتن شرک با قصد استقلال، و تلقی نکردن حاجت‌خواهی به عنوان دعا است. در حالی که بت‌پرستان حجاز نیز قصد استقلال نداشتند و ظاهر عمل متصف به شرک شده است. توسل تنها در چارچوب توحید مجاز است.

شرک به نیت مربوط است، اما جهل و خطا می‌تواند منجر به عمل مشرکانه شود. حاجت‌خواهی از غیرخدا اگر همتای معبود تلقی شود، شرک است، اما اگر در راستای حکمت الهی و به عنوان وسیله باشد، اشکالی ندارد. هر عمل اختیاری منبعث از نیت است و تنها در حالت جهل و خطا ممکن است بدون نیت موحدانه، عمل مشرکانه صادر شود.

شرک بیشتر به نیت و افکار وابسته است تا کلمات؛ اما اگر کسی مخلوقی را در رفع حاجت همتای معبود قرار دهد، مشرک است. غار پناهگاه معرفی شده، پس معصومین نیز می‌توانند پناهگاه روح باشند. دادن و آوردن هر دو حکایت از توانایی دارد، اما کلمات به تنهایی شرک نیستند، بلکه دل آدمی نیت‌های موحدانه یا مشرکانه را رقم می‌زند.

ریچارد داوکینز با مقایسه اخلاق انسانی با خدا، نادانی خود را آشکار می‌کند. عالم دنیا خانه آزمون است و مهر و محبت در نهاد انسان به ودیعت گذاشته شده تا آن را خرج مخلوقات کند. ظالمان به قهر در برابر ظلمشان کیفر خواهند دید و مظلومیت ستمدیدگان جبران خواهد شد.

طب اسلامی محدود به عناصر شیمیایی یا گیاهی نیست و دامنه آن بسیار گسترده‌تر است. خداوند در قرآن به شفابخشی خود (وإذا مرضت فهو یشفین) و همچنین به عسل به عنوان شفای مردم (یخرج من بطونها شراب مختلف ألوانه فیه شفاء للناس) اشاره کرده است. روایاتی نیز از ائمه (ع) در مورد طب و سلامتی وجود دارد که نشان‌دهندهٔ توجه ایشان به این امر است.

خداوند متعال خالق عقل است. نسبت دادن صفت «ذی‌عقل» به ذات احدیت، به معنای تجزیه و ترکیب ذات اوست و نشان‌دهندهٔ ذهنی آلوده به شرک است. خداوند منزه از هر توصیفی است و بزرگتر از آن است که به وصف آید.

نسبت دادن صفات به علامه حسن زاده آملی، نظر شخصی است و نمی‌توان آن را به خداوند و اهل بیت (ع) نسبت داد. تنها کسی می‌تواند سخن خود را به خدا و رسولش منتسب کند که از قوه وحیانی برخوردار باشد. طرح چنین سوالاتی با تهمت و کینه توزی نادرست است.

واژهٔ «مهین» در آیه ۸ سوره سجده به معنای ضعیف و فاقد اختیار است، نه پست و کثیف. این واژه به حقارت مادهٔ اولیهٔ خلقت انسان در برابر عظمت خلقت او اشاره دارد و منکر شگفتی‌های درون آن نیست. حقارت آن زمانی آشکار می‌شود که انسانی شگفت‌انگیز از آن خلق می‌گردد.