کلام و عقاید

مالکیت شفاعت، رحمت و مغفرت از آن خداوند است. شفاعت تنها با اذن و رضایت الهی و برای کسانی که تقوا پیشه کرده و به آیات او ایمان دارند، پذیرفته می‌شود. حضرات معصومین (ع) خود شعبه‌ای از رحمت الهی هستند.

شاکر بودن خداوند به معنای ارج نهادن به نیت و تلاش مؤمن در انجام وظایف است، حتی اگر حضور قلب کامل نباشد. نیت مؤمن از عملش برتر است، اما تلاش در حد توانایی برای تحقق نیت لازم است و خداوند به این تلاش ارج می‌نهد.

اسماء و صفات الهی در ذات الهی یکی هستند و راوی ممکن است در نقل حدیث جای آن‌ها را جابجا کرده باشد. با این حال، می‌توان صفت را اسم مبسوط و مشروح دانست؛ یعنی اسم به صورت فشرده و صفت به صورت شرح داده شده بیان می‌شود. پرستش اسم بدون مسمی کفر است.

معصومین (ع) به دلیل اینکه واسطهٔ فیض الهی و مجسمهٔ فطرت توحیدی هستند، ارکان توحید نامیده شده‌اند. بدون اعتقاد به ایشان، رسیدن به هیچ مرتبه‌ای از توحید ممکن نیست، زیرا ایشان قمر توحید را به خورشید توحید تبدیل می‌کنند.

منظور از خواندن سوره توحید در روایات، قرائت آن با اخلاص و اقرار به وحدانیت خداوند است. این قرائت موحدانه، باعث می‌شود گناه به انسان نزدیک نشود و شیطان نتواند او را فریب دهد. روایات متعددی بر فضیلت و آثار دنیوی و اخروی قرائت سوره توحید، از جمله حفظ در برابر گناه و کسب ثواب شهید، تأکید دارند.

قلب مؤمن به دلیل ظرفیتش برای دربرگرفتن فکر، عقل و جان، عرش خدا نامیده شده است؛ همان‌گونه که عرش الهی ظرف علم خداست. قلب، چراغدان نور و حکمت، محل اقامت عقل و ارتباطات رحمانی است و اگر منحرف نشود، خانهٔ خدا و خزینهٔ علم و حکمت خواهد بود.

کندن لباس تقوا به معنای آشکار شدن عورت از جسم و جان و زمینه‌ساز بی‌حیایی است. هر کس لباس تقوا بپوشد و ذکر الهی را از دلش قطع نکند، عوراتش آشکار نخواهد شد، حتی اگر در خلوت بدون پوشش باشد.

شیعه خود اسلام است و فرق از کسانی آغاز شد که اسلام بدون ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) را برگزیدند. آیه اکمال دین به این حقیقت اشاره دارد. مذاهب چهارگانه اهل سنت، مانند حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی، هرچند شاگردان امام صادق (ع) را داشتند، اما امامان شیعه را تا امام ششم قبول ندارند.

آفریدن موجودات بدون اجازه، نشانهٔ برتری ذات الهی است که از هستی فراتر است و نیازی به اجازه ندارد. هستی‌یافتن اولیهٔ موجود، لطف محض بوده و ظلم محسوب نمی‌شود، زیرا در بدو خلقت، اراده‌ای برای اجازه دادن نداشته است. توانایی خواستن و اختیار کردن، با ارادهٔ ثانویهٔ خالق در موجود بوجود می‌آید.

اسامی خداوند با ضمایر مذکر ذکر می‌شود زیرا این ضمایر ابزاری برای یاد الهی هستند و خودشان مخلوق خدایند. کاربرد اولیه این ضمایر برای غیر جنسیات بوده است. خدا فراتر از آن است که دارای جنس و جنسیت باشد و مثلی ندارد.

خطبهٔ تطنجیه توسط حافظ رجب برسی در کتاب «مشارق الانوار» نقل شده است. از نظر سندی، این خطبه نیازمند تحقیقات مفصل است، اما از نظر متنی، حاوی محکمات، متشابهات و مجملات بوده و در ردیف مباحث عالی ولایت قرار می‌گیرد.

فراز توحیدیه خطبه فدکیه حضرت فاطمه (س) بیان می‌کند که کلمه توحید «لا إله إلا الله»، کلمه‌ای است که اخلاص تاویل آن، پیوند با قلوب موصول آن، و روشنایی عقلانی آن از دل تفکر می‌درخشد. این فراز بر عمق معنایی و پیوند درونی توحید تأکید دارد.

هدف برای پروردگار معنا ندارد، زیرا آغاز و انجام امور برای او آشکار است و غیب و شهود برایش یکسان است. آفرینش و رویدادهای آن، ظهور علم و ارادهٔ الهی است و اختیار موجودات نیز به ارادهٔ اوست. خلقت انس و جن برای عبادت است و تحقق بندگی، هدف آفرینش آنها را شکل می‌دهد.

نهایت و غایت عبودیت، «مثل خدا شدن» نیست؛ زیرا وحدت الهی به بی‌مثل بودن است. حدیث قدسی «عبدی أطعنی أجعلک مثلی» از نظر سند ضعیف و از نظر متن نارسایی دارد. نهایت عبودیت، درک این حقیقت است که بنده خدا در تجلیگاه اسماء حسنای الهی قرار می‌گیرد.

طبق فرمایش امام صادق (ع)، عبودیت حقیقی زمانی محقق می‌شود که بنده تمام اختیار و اراده خود را به حضرت رب العالمین واگذار کند. در این صورت، مقام عبودیت، ظهور تام ربانیت حضرت رب العالمین از آئینه بندگان خداست، زیرا بنده خدا آیت حضرت رب العامین است.

آسمان دنیا، منطقه‌ای فراتر از کره زمین تا آسمان دوم را در بر می‌گیرد و با ستارگان زینت یافته است؛ تدبیر امور زمینی از این ناحیه صورت می‌گیرد. شیاطین از این آسمان رانده شده‌اند و در صورت تجاوز به حریم آن، با شهاب‌های ثاقب مورد تعقیب قرار می‌گیرند و امکان استراق سمع ندارند.

نظر محیی‌الدین عربی مبنی بر حلول ارواح کودکان ذبح شده توسط فرعون در بدن حضرت موسی برای کمک به ایشان، فاقد هرگونه دلیل نقلی و عقلی است و صرفا بر پایه تخیلات و توهمات شخصی بنا شده است. نابودی فرعون و تحقق اراده الهی در این امر، بدون دخالت ارواح کودکان و تنها با قدرت خداوند صورت گرفت و هیچ اعجازی از حضرت موسی با کمک این ارواح انجام نشد.

انتقام مولا امیرالمؤمنین علیه السلام و حضرت سیدالشهداء علیه السلام و شهداء هنوز گرفته نشده است، بلکه انتقام آنها را حضرت باریتعالی با قدرت خود خواهد ستاند. جان بی‌ارزش امثال ابن ملجم و شمر و حرمله تقاص جان مبارک حضرات نیست و خداوند علیم و حکیم می‌داند چگونه انتقام آنها را بگیرد. انتقام جناب مختار صرفا یک تنبیه دنیوی برای قاتلان بود.

در ابتدای خلقت، مخلوقات دارای ظرفیت رشد بودند و می‌بایست به سوی مرتبه عالی‌تر حرکت می‌کردند؛ برخی به این امر تحقق بخشیدند و برخی دیگر سقوط کردند. انسان‌ها نیز در این مرحله دچار لغزش شدند و پس از افت مقام، بایستی سیر تکاملی خود را آغاز کنند.

ولایت اهل بیت (ع) ستون اصلی اسلام و کلید قبولی دیگر عبادات است، اما این به معنای سبک شمردن نماز، روزه، حج و زکات نیست. بلکه اهتمام جدی به عبادات برای بهره‌مندی از منافع ولایت ضروری است و کسی که عبادات را سبک شمارد، خود به خود از حریم ولایت خارج می‌گردد.