احکام فقهی

در مواردی مانند تحقیق برای ازدواج یا استخدام افراد در مسئولیت‌های حساس، افشای برخی حقایق ضروری است تا انتخاب بهتری صورت گیرد یا از ضرر و فساد جلوگیری شود. این لزوم افشا، با ستارالعیوب بودن خداوند منافاتی ندارد، زیرا خداوند ستارالعیوب است اما در شرایط خاص، مصلحت عمومی ایجاب می‌کند که برخی حقایق آشکار شوند.

اطاعت از والدین در برابر دستورات الهی واجب نیست. اگر منع والدین از روی دلسوزی باشد، باید دلیل آن مشخص شود و والدین نباید پا را از گلیم بندگی فراتر بگذارند. در صورتی که مستحباتی مانند نماز شب باعث آزار والدین شود، می‌توان محل اقامه را عوض کرد یا ترک نمود، با حفظ احترام و محبت.

در نوروز غسل کرده، پاکیزه ترین جامه پوشیده و روزه بدارید. پس از نماز ظهر و عصر، چهار رکعت نماز با کیفیت مشخص و سپس سجده شکر و دعای وارده بجا آورید که موجب آمرزش گناهان پنجاه ساله می‌شود. این اعمال طبق روایتی از امام صادق (ع) به معلی بن خنیس تعلیم داده شده است.

نماز مغرب در اصل دو رکعت بوده و یک رکعت به آن اضافه شده است. علت این اضافه شدن در روایات، زمان توبه حضرت آدم و استجابت دعا در آن وقت ذکر شده است. روایتی مبنی بر اینکه این اضافه شدن به خاطر ولادت حضرت زهرا بوده، یافت نشده است. اصل نماز یک رکعت بوده که برای تکمیل به دو رکعت و سپس به دلیل عدم ادای کامل، به نمازهای ظهر، عصر و عشا دو رکعت اضافه شده است.

فرستادن صلوات بر حضرت زهرا (س) در نماز، در جایگاه‌هایی که جواز دعا صادر شده، مانند قنوت، بلامانع است. همچنین در برخی منابع مانند «الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا (ع)»، ذکر صلوات بر ساحت ایشان در تشهد نیز ذکر شده است. بنابراین، امکان فرستادن صلوات بر حضرت زهرا (س) در نماز وجود دارد.

سیاست به معنای تدبیر، عقلانیت و راهبردی عمل کردن در تمام شئون زندگی، از جمله در بندگی خدا، وظیفه‌ای شرعی است. سیاست عقلانی فضیلت محسوب می‌شود، اما سیاست شیطانی و نکرائی که شبیه عقل است ولی در واقع جهل و شیطنت است، مذموم است.

جهاد، مانند نماز و روزه، از فروعات دین و واجبات الهی محسوب می‌شود. در صورتی که امام یا مجتهد جامع‌الشرایط حکم به جهاد دهد، اجرای آن بر همگان واجب است و مخالفت یا نهی پدر و مادر نمی‌تواند مانع از انجام این فریضهٔ الهی شود.

کشتن حیوانات و حشرات موذی مانند پشه و عنکبوت با اسپری، تنها در صورتی جایز است که دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد. در غیر این صورت، توجیهی برای کشتن آنها نیست و بهتر است به جای کشتن، علت آزار و اذیت برطرف شود. در صورت شک و تردید، لازم است به فتوای مرجع تقلید خود مراجعه فرمایید.

برای استخراج احکام شرعی، علاوه بر رساله‌های عملیه معاصر، می‌توان به کتب اربعه (الکافی، من لایحضره الفقیه، تهذیب الاحکام، الاستبصار) که از مهم‌ترین مجموعه‌های روایی شیعه هستند، مراجعه کرد. همچنین کتاب‌های وسائل الشیعه اثر شیخ حر عاملی و مستدرک الوسائل اثر نوری نیز منابع جامع و تکمیل‌کننده‌ای محسوب می‌شوند.

می‌توان با یک توبه واحد از همه گناهان توبه کرد، اما هر گناه تبعات و جبران مجزایی دارد. یادآوری و اعتراف به تک‌تک گناهان در درگاه الهی، اثر ژرفی بر دل و جان آدمی می‌گذارد و به جبران مجزای هر گناه کمک می‌کند.

برای پاک کردن مال حرامی که ممکن است از کودکی مصرف شده باشد، اگر حق‌الناس وارد شکم شده، باید با تخمین مقدار و صدقه دادن آن به تزکیه مال پرداخت. در صورتی که حرام وارد شده باشد، با توبه، استغفار و انجام اعمال صالح، به‌خصوص روزه، می‌توان آن را پاک کرد.

برای حلال کردن مال شبهه‌ناک، نظر غالب این است که خمس آن را به‌صورت صدقه یا در موارد خمس پرداخت کنید. لازم است به مرجع تقلید یا نماینده ایشان مراجعه شود تا مال تزکیه شده و موارد مصرف آن مشخص گردد.

در صورتی که والدین صدا کنند، شکستن نماز مستحبی برای پاسخگویی به آنها اشکالی ندارد. اما در مورد نماز واجب، حکم به شکستن آن نیازمند بررسی بیشتر است و در متن به تفصیل آن پرداخته نشده است.

اطاعت از امر والدین واجب است، در حالی که فضیلت نماز اول وقت در حد استحباب است و در صورت تزاحم، امر والدین بر نماز اول وقت اولویت دارد.

زن برای شرکت در مراسم مذهبی که واجب است، نیازی به اجازه شوهر ندارد. در صورتی که حضور در مسجد برای کسب معارفی ضروری باشد که راه دیگری برای یادگیری آن‌ها وجود ندارد، زن می‌تواند با صلاح‌دید حاکم شرع در این مراسم شرکت کند.

قسم راست در کارهای کوچک مکروه است، زیرا موجب تخفیف نام خدا و فراموشی عظمت او می‌شود. قسم در کلام معصومین، مانند استفاده شایسته از نام خدا در موارد خاص مانند احقاق حق است، نه در امور پیش پا افتاده. در قرآن نیز موارد تجویز قسم برای احقاق حق ذکر شده است.

بر اساس نظر برخی از مراجع تقلید، خواندن نماز آیات برای کسی که زلزله را حس نکرده یا در زمان وقوع آن خواب بوده، بنا بر احتیاط واجب لازم است. این پاسخ‌ها از طرف استاد علی ساعی ارائه شده است.

انجام اعمال غیرعادی برای ایجاد محبت بین دو نفر، ظلم به طرفین است و معمولا از طریق طلسمات و سحر انجام می‌شود که دوامی ندارد و باعث کینه و نفرت می‌شود. تنها راه صحیح، دعا کردن برای ایجاد محبت است، مانند «اللهم ألف بینهما و حبب أحدهما إلی صاحبه».

عود به خاطر بوی خوشش ارزش دارد و قداستی که در بعضی مکاتب به آن داده می‌شود، غیرواقعی و افراطی است. از عطر عود برای تلطیف محیط، ایجاد فضایی فرحناک برای دعا و نیایش و تکریم ملائک استفاده می‌شود، نه به عنوان ابزاری برای احضار. بهترین زمان کاربرد عطر هنگام مناجات و نماز است که نوعی ارزش نهادن به ساحت قدسی است.

سابقه سحر به زمان تمرد شیطان و شاید قبل از خلقت آدم برمی‌گردد و در زمان حضرت سلیمان نیز سحر وجود داشته است، چنانکه قرآن در سوره بقره به آن اشاره کرده است. طلسمات کدهای ویژه و حساسی هستند که با سامانه جسم و جان راه اندازی شده و بسیار خطرناک هستند و ذکر و یاد الهی راه خلاصی از آن‌هاست. در عصر حاضر نیز قرآن و مناجات‌های خاص ابزار مؤثری برای ابطال سحر می‌باشند.