احکام فقهی

کسی که به درجه اجتهاد در اصول رسیده باشد، توانایی استنباط احکام عملی خود را دارد و نیازی به تقلید از مجتهد دیگر ندارد. چنین فردی می‌تواند مسائل توحید را درک و تحلیل کند و به راحتی احکام شرعی خود را استنباط نماید.

صدقه منحصر به مال و مادیات نیست؛ آموزش علم به دیگران، کمک به خلق خدا با توانایی‌ها و موقعیت اجتماعی، و حتی سلام کردن با روی گشاده نیز مصداق صدقه هستند. آیات قرآن و روایات نیز بر این گستردگی دلالت دارند.

بر اساس روایات، زیارت مرقد امام حسین علیه السلام بر مردان و زنان واجب است. بنابراین، اگر حکم زیارت برای زن وجوب داشته باشد، در صورت ممانعت شوهر، زن می‌تواند بدون اذن او به زیارت رود. این حکم بر اساس فتوای مرجع تقلید هر شخص استوار است.

علاقه به خرید طلا و جواهر برای خانم‌ها تا زمانی که به حد ضرورت باشد و باعث اسراف یا آلودگی به گناه نشود، اشکالی ندارد و مباح تلقی می‌شود. اما برای رسیدن به کمالات انسانی، عدم وابستگی به دنیا لازم است و نباید به متاع دنیوی دلبستگی شدید داشت.

در صورت آگاهی از وقوع خطری که هنوز زمان تا وقوع آن باقی است، برای به حداقل رساندن آسیب‌ها باید به درگاه خدا استعاذه، استغاثه و استجاره کرد، دو رکعت نماز خواند و ذکر و مناجات را تداوم داد. همچنین، نباید خطر را به هیچ کس بازگو کرد مگر به افراد مؤمن و عالم، و به سلطنت الهی بر همه امور اقرار نمود.

گناهان کبیره در قرآن شامل شرک به خدا، یأس از رحمت او، ایمنی از مکرش، عقوق والدین، قتل نفس، نسبت ناروا به پاکدامن دادن، خوردن مال یتیم، فرار از جهاد، خیانت در بیت‌المال، نپرداختن زکات، شهادت دروغ، میگساری، ترک نماز و پیمان‌شکنی است. گناه صغیره یا لمم، به معنای قصد گناه بدون انجام آن است.

پرداخت پول به قاری قرآن برای اموات حرام است زیرا آیات الهی قابل خرید و فروش به بهای ناچیز نیستند و عظمت آنها باید حفظ شود. تامین معاش قاریان بر عهده بیت المال است و هرگونه استخدام برای قرائت قرآن باید با تایید حاکم شرع صورت گیرد.

تعلیمات قرآنی با اخذ اجرت حرام است، اما بیت المال موظف به تامین معاش معلم قرآن است. هر کس تعلیمات دینی را ابزار تجارت و تامین روزی خود قرار دهد، عملش مذموم است. نیت، شاکلهٔ اعمال است و اگر دین ابزار تجارت شود، ظلم به دین است.

دلال کسی است که میان دو طرف برای تبادل منافع، ایجاد ارتباط یا حل مسائل واسطه می‌شود. دلالی در کارهای خیر و حلال شغلی مقدس است، اما اگر دلال در جهت خیانت حرکت کند، به او دلال‌نما گفته می‌شود و کارش مذموم است.

جزیه مالیاتی است که از غیرمسلمانان اهل کتاب در سرزمین‌های اسلامی دریافت می‌شود تا جان و دینشان حفظ گردد و از حمایت دولت اسلامی برخوردار شوند. این مالیات به عنوان جزای امنیتی در برابر حفظ مال و جان آنهاست و در واقع نوعی مالیات سرانه است که در ازای عدم تعهد به شرکت در جنگ و امور دفاعی دریافت می‌شود.

دستورات کلی الهی برای همه مردم است و شامل همه انسانهاست، نه اینکه محدود به گروه خاصی باشد. رفتار غیر دینی افراد زمانی معذور است که به حریم خصوصی همان شخص باشد و به حریم دینی دیگران آسیبی نرساند، هرچند که مجازات دنیوی و اخروی آن باقی است. اما اگر رفتار غیر دینی به سلامت جامعه و حریم اخلاقی و دینی دیگران آسیب وارد کند، معذور نخواهد بود.

محبت دنیوی راس خطایاست و مشغول شدن به ثروت، آخرت را به فراموشی می‌سپارد. مدیریت عالمانه اموال، تقویت طریق سیر الی الله است و زیاده‌روی در مصرف و تفاخر باعث دلشکستگی فقرا می‌شود. اسراف، یعنی زیاده‌روی از حد وسط در بهره‌مندی از اموال، مورد سرزنش خداوند است.

هرگونه ارتباط غیر ضروری با نامحرم، حتی شوخی‌های به ظاهر بی‌ضرر، باعث ایجاد صمیمیت و گرمی شده و می‌تواند به مرور به مراحل خطرناک‌تری کشیده شود. گفتگو اسباب ارتباط است و شوخی، هرچند موجه، بر شدت این ارتباط می‌افزاید و ارتباط قلوب سرمنشأ ارتباطات جسمانی است.

استفاده از مال در حد نیاز و میانه روی جایز است و آنچه اضافه می‌آید باید به فقرا رسید. افراط در مصرف و تفاخر، انسان را به راه جهنم می‌کشاند و باعث تضعیف ایمان می‌شود. محبت مال، دین را سست کرده و باور را از بین می‌برد و هرچه بیشتر از قوت خود به دست آوری، خزانه‌دار برای دیگری خواهی بود.

فراموشی که منجر به مرگ حیوان شود، خطا محسوب می‌شود و فرد باید استغفار کند و به حیوانات در حد وظایف شرعی و انسانی محبت ورزد. این اتفاق نشان‌دهندهٔ بی‌توجهی است و نیاز به جبران دارد.

شوخی با نامحرم، حتی در فضای مجازی، ممنوع است زیرا باعث ایجاد صمیمیت و گرمی شده و می‌تواند به مراحل خطرناک‌تری کشیده شود. احادیث به شوخی‌هایی اشاره دارند که مفسده داشته باشد، اما هرگونه ارتباط غیر ضروری با نامحرم، حتی شوخی‌های به ظاهر بی‌ضرر، می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات باشد.

اسراف کننده کسی است که آنچه را برایش ضرورتی ندارد خریداری، می‌پوشد یا می‌خورد. تعویض زودهنگام مبلمان، وسایل الکترونیکی یا لباس در حالی که هنوز قابل استفاده هستند، با توجیه شان مالی و اجتماعی، اگر نیازی به آن نباشد، مصداق اسراف مذکور در حدیث است. مال امانتی است که باید در مسیر رضای خدا خرج شود.

نماز قضای فرزند ارشد، حکم دارو و ویتامین برای پیکر جامعه و جبران‌کننده کاستی‌های پدر متوفی است. این امر نشانه لطف خاص خدا و باقیات صالحات محسوب می‌شود. فرزند ارشد جانشین پدر است و این وظیفه نه تنها جریمه نیست، بلکه توفیق و پاداش الهی دارد و باعث حفظ صله ارحام و احسان می‌شود.

امر به معروف و نهی از منکر در هر مکانی، از جمله شهربازی، با در نظر گرفتن شرایط و نحوه انجام آن باید صورت گیرد. تنها در صورتی که امر به معروف تاثیر منفی بگذارد، نباید در آن لحظه و محیط انجام شود. گاهی امر به معروف در شهربازی لازم‌تر است.

با توجه به آیه «و أن المساجد لله فلا تدعوا مع الله أحدا»، سجده مختص خداوند است و نمی‌توان به غیر او سجده کرد، حتی به نیت تکریم. سجده ملائک بر آدم و سجده بر یوسف، موارد استثنایی و عبادی برای خدا بوده که به دستور مستقیم او انجام شده و تکرار آن در تاریخ گزارش نشده است. بنابراین، سجده بر مقابر یا غیر خدا بدعت و شرک است.