اخلاق و عرفان

برای بهره‌مندی بیشتر از قرآن و درک رحمت و شفای آن، لازم است قلب خاشع، بدن فارغ و مکانی خلوت فراهم شود. با این آمادگی، روح انسان با خدا مأنوس شده و حلاوت مناجات با او را درک می‌کند. تلاوت قرآن باید با تدبر در وعده‌ها، وعیدها، امثال و مواعظ آن همراه باشد و نباید به خاطر رعایت حروف، حدود الهی را ضایع کرد.

توبه، گناهان را به گونه‌ای پاک می‌کند که هیچ اثری از آن باقی نمی‌ماند و خداوند حتی زشتی گناه را به زیبایی تبدیل می‌فرماید. شکایت از مصائب و بلایای زمانه نزد بندگان خدا جایز نیست، بلکه باید حاجات را به درگاه الهی عرضه داشت، زیرا شکایت از خدا نشانه نادانی است و ظلم در درگاه او راه ندارد.

قاتلان اولیاءالله، مانند قاتلان امام حسین (ع)، با شهادت دادن به اسماء حسنای الهی، روح و حقیقت توبه را کشته‌اند و توفیق توبه را از خود سلب نموده‌اند. از این رو، بخشش آنان با توبه، به معنای معمول، ممکن نیست زیرا خودشان راه توبه را بسته‌اند و خداوند نیز در برابر اعمال خود مورد سؤال قرار نمی‌گیرد.

خود را سگ امام حسین (ع) دانستن و برگزاری مراسم با این رویکرد، توجیه‌پذیر نیست. این عمل می‌تواند ناشی از دسیسه دشمن برای ضربه زدن به شیعه، جهالت، یا ابراز خشوعی نادرست باشد که همگی به مکتب اهل بیت (ع) زیان می‌زنند. شیعه باید آراسته به محاسن باشد و مرکز خضوع، دل است.

برای تسکین دل کسانی که کسی را ندارند، باید به یگانگی خداوند پناه برد و با ذکر «یا وتر»، «یا فرد»، «یا متفرد»، «یا احد»، «یا واحد»، «یا وحید» از او یاری خواست. علم و احسان بی‌همتای او را در نظر داشته باشید و بدانید که در هیچ حال و کاری از نظر او پنهان نیستید.

دیدن ائمه علیهم السلام در خواب، به تنهایی نشانه پاکی دل نیست و نمی‌توان کسانی را که خواب آن‌ها را ندیده‌اند ناپاک دانست. ملاک محبوبیت نزد خدا، نیات و اعمال افراد است، نه صرف رویا. خواب صادقه بخشی از نبوت است، اما ممکن است شیاطین خود را به جای ائمه جا بزنند و تعبیر خواب نیز همیشه درست نیست.

کسانی که با انگیزه‌های نفسانی و برای مطامع شیطانی در عزاداری شرکت می‌کنند، اعمالشان از یزیدیان پست‌تر است. عزادار واقعی کسی است که دلش عزادار باشد و از گناه دوری کند، زیرا هر معصیتی به جان مبارک امام حسین (ع) آسیب می‌زند و کسانی که از عزاداری برای گناه سوءاستفاده می‌کنند، جانیان بدتر از یزیدیان هستند.

فاش شدن گناه توبه‌کنندگان با ستارالعیوب بودن خداوند منافات ندارد. گاهی این افشاگری به نفع فرد است، هرچند تحمل آن سخت باشد و حکمتش نزد پروردگار است. آنچه باید از آن ترسید، آشکار شدن اسرار در روز قیامت است، نه افشای آن توسط خلق خدا. آبروی ما نزد خالقمان محفوظ باشد، زیرا توبه آبروی بندگی را بازمی‌گرداند.

لذات پاک ماورایی را جز پاکان لمس و مس نکنند. برای رسیدن به این لذات نیاز به بال‌های ماورائی است تا دل ماورائی شود و گذرنامهٔ عبور به جهان ملکوتی را داشته باشد. تنها اهل ایمان و موحدان چنین اجازه‌ای دارند و با دو بال قرآن و عترت امکان پرواز در اوج جهان ماوراء میسر است. امثال مرتاضان، مگسانی بیش نیستند که اوج پروازشان از جهان ماده بالاتر نمی‌رود.

بخشی از ویژگی‌های انسان کامل در خطبه المتقین نهج‌البلاغه بیان شده است. این ویژگی‌ها شامل حلم، علم، تقوا، صبر، خشوع در عبادت، قناعت، و پرهیز از گناه است. در مورد برتری فرشتگان، تنها کسانی از فرشتگان برترند که بتوانند شهوت خود را مهار و مدیریت کنند و از آلودگی‌ها خود را محفوظ دارند.

منظور از لذات دنیا در حدیث «صوم النفس عن لذات الدنیا، أنفع الصیام» ابتدا لذات حرام، سپس مکروه و در نهایت لذات مباحی است که از حد اعتدال تجاوز کند و فروغ یاد خدا را در دل آدمی تضعیف نماید. لذت‌طلبی به معنای دنیاطلبی همیشه مذموم است.

اراده و اختیار خارج از زیرمجموعه جنود عقل و جهل قرار دارند، اما حسن یا سوء آن‌ها به این حدیث مربوط می‌شود. اختیار نیروی تشخیص و انتخابی است که انسان به واسطه آن خواست خود را بروز می‌دهد، و اراده، مرحله دوم پی‌ریزی علوم و معارف، یعنی تحکیم و تنویر خواست انسان است.

یکی از کارهای بسیار شرافتمندانه مردم بزرگ و ارجمند این است که از آنچه می‌دانند خود را به غفلت می‌زنند و نادیده می‌گیرند و چشم بر هم می‌گذارند و می‌گذرند. این به معنای پوشاندن عیوب دیگران و گذشت از خطاهایشان است، حتی اگر از آن‌ها آگاه باشند.

دیدن عکس پروفایل گروه که چهره مکشوفه را نمایش می‌دهد، اگر به قصد جذب نگاه دیگران باشد، معصیت مستمر و ادامه‌دار محسوب می‌شود. اگرچه برخی علما نگاه بدون شهوت را جایز دانسته‌اند، اما هیچ زن عفیفی عکس خود را در معرض دید دیگران قرار نمی‌دهد.

برخی که عمر خود را صرف قرآن و حدیث می‌کنند، دچار انحراف می‌شوند زیرا تابع حقیقی فرامین آن‌ها نیستند و خود را از کشتی هدایت الهی جدا می‌کنند. جهل نهفته در وجودشان باعث افراط و تفریط می‌شود و ایمان استقراری ندارند، در نتیجه به جای نزدیک شدن به خدا، به بیراهه می‌روند.

در حدیث امام علی (ع) که می‌فرماید «حسن ظاهری بدون نجابت سود ندهد»، منظور از نجابت، اصالت خانوادگی نیست، بلکه به پاکی نهاد و سرشت، کرم، بزرگواری و فضائل باطنی ریشه‌دار اشاره دارد. بدون این فضائل درونی، زیبایی ظاهری هیچ خاصیتی ندارد.

مواسات در عزاداری امام حسین (ع) به معنای شبیه شدن به سیره امامان، به‌ویژه امام زمان (عج) است که یادگار عاشورا هستند. این مواسات شامل تبعیت کامل از مولایمان، پوشیدن لباس تقوا و هم‌کیش و هم‌مرام بودن با عزاداران واقعی است، نه صرفا همدردی ظاهری.

برای درک عمیق‌تر ماه محرم و بهره‌مندی بیشتر از آن، باید روح نماز که همان امام حسین (ع) است را تکریم کرد. عزادار باید خود را در حریم امام زمان (عج) دانسته و ادب حضور را رعایت کند، از بدعت‌ها و داستان‌های غیرمستند پرهیز نماید و پاکی و ورع را ملاک عزاداری قرار دهد تا به مولایش اقتدا کند.

راه سلوک به استاد نیاز دارد و در عصر غیبت، اهل تقوا که از قرآن و عترت بهره می‌برند، می‌توانند راهنما باشند. خداوند خود راه را به جویندگان حقیقت نشان می‌دهد و کسانی که صادقانه تلاش کنند، به راه هدایت خواهند شد.

شکر الهی مزد الطاف پروردگار نیست، بلکه خود لطفی دیگر از جانب اوست که بنده با اظهار آن، ادب بندگی را آشکار می‌سازد. شکر واقعی، اعتراف به عجز از ادای شکر است، زیرا موفقیت به شکر خود نعمتی است که شکر بیشتری می‌طلبد و این تسلسل ادامه دارد. بنده همواره در نعمات الهی غرق است و از ادای شکر عاجز است.