اخلاق و عرفان

اظهار مداوم گناهکاری نزد دیگران نادرست است، زیرا مانند پنهان کردن درد از طبیب است. اما نباید درد و نیاز خود را از خدا پنهان کرد. حمد و شکر در برابر ذات الهی زیباست، اما نباید استغفار و توبه را فراموش نمود، زیرا زدودن سیاهی جان، فروغ حمد و شکر را فروزان‌تر می‌کند.

نشاط‌های کاذب در کلاس‌های شبهه‌دار، مانند سراب، جز فریب هیچ اثر مثبتی ندارند و زیان‌بارترین معامله را برای انسان رقم می‌زنند. نزدیکی واقعی به خدا با بالندگی مکارم اخلاق، پایبندی به احکام الهی و عشق بی‌صبرانه به قرآن و عترت همراه است؛ هرگونه خوشی کاذب ناشی از مواد مسموم، انسان را به کابوس گرفتار می‌کند.

متن منتسب به خواجه نصیرالدین طوسی دربارهٔ بی‌اخلاقی مسلمانان نادرست است. اسلام اجازهٔ هیچ‌گونه پستی را نمی‌دهد و مسلمان واقعی کسی است که قوانین اسلام را رعایت کند. دروغ، غیبت و قتل در اسلام شرایط خاص خود را دارد و تجاوز به هیچ عنوان مجاز نیست.

مرگ انسان در زمان مقرر خود فرا می‌رسد و تا آن زمان، اجل بهترین سپر انسان است. فرشتگان انسان را حفظ می‌کنند تا زمان مرگ فرا رسد و در آن هنگام، انسان را به آنچه پیش می‌آید واگذار می‌کنند. این وعده‌ای است که تخلف‌ناپذیر است.

گناهان کبیره، گناهانی هستند که خداوند بر مرتکب آن‌ها وعده آتش داده است؛ کوچک شمردن گناه صغیره و اصرار بر آن نیز خود گناه کبیره است. خداوند همه گناهان را با توبه می‌بخشد، مگر ستم به بندگان که باید در دنیا یا آخرت قصاص شود. توبه واقعی، موجب آمرزش الهی است.

شخصی که از گناهان صغیره یا کبیره توبه کرده است، صلاحیت لعن کردن را دارد و این عمل او زیبا خواهد بود. حتی اگر کسی هنوز معصیت‌کار باشد، لعن کردن مستحقان لعن، عملی مطلوب است، هرچند ممکن است گاهی به خود فرد بازگردد. بهترین حالت، لعن با دلی تائب و خاشع است.

نظم حاکم بر جامعه اروپا، نظمی حیوانی و سوداگرانه است که بر اساس منافع مادی و حساب سود و زیان بنا شده و غایت وجودی انسان را محدود می‌کند. در مقابل، نظم انسانی از مبدأ الهی نشأت گرفته و شامل ابعاد مادی، جسمی، روحی و معنوی انسان می‌شود.

لعن کسانی که عامدانه قصد مخالفت با دین خدا و اشاعه فحشا را دارند، جایز و بلکه واجب است. اما کسانی که سست‌ایمان بوده و جاهلانه به وادی بدحجابی افتاده‌اند، ابتدا باید ارشاد شوند و اگر پس از تبیین موضوع، اصرار بر عمل خود داشتند، مستحق لعن خواهند بود. هر عمل مخالف سنت خدا، اگر عامدانه باشد ملعون است.

بدحجاب‌ها اگر شیطان گوش و چشم دلشان را کر و کور نکرده باشد، متوجه عذاب اعمالشان خواهند شد. در صورتی که جاهلانه به این وادی افتاده باشند، باید ارشاد شوند و اگر پس از تبیین موضوع، اصرار بر عمل خود داشتند، مستحق لعن خواهند بود.

باور به اجابت تمام دعاها با توجه به وعدهٔ «ادعونی استجب لکم» و صداقت خداوند در سخن حاصل می‌شود. این باور با رعایت شروط بندگی، چه برای مسلمان و چه غیرمسلمان، تقویت می‌گردد. خداوند به وعدهٔ خود عمل می‌کند و از همه راستگوتر است.

قلب سلیم، قلبی است که خالی از هرگونه شرک جلی و خفی بوده و تنها یاد خدا در آن تجلی دارد. این قلب حرم الهی است و محل انتشار نور و محبت الهی می‌شود. رجوع به قلب سلیم، به معنای پیوند یافتن با امام زمان (عج) است که قلب پاک و سالم عالم هستی است و محبت الهی را منتشر می‌کند.

سکوت پیامبر (ص) هنگام درخواست، به معنای نخواستن انجام آن بود و گاهی برای جلوگیری از طرح خواسته‌های حقیرانه یا بی‌مورد به کار می‌رفت. این سکوت، نه به معنای رودربایستی یا ایراد داشتن «نه» گفتن، بلکه روشی برای هدایت و تربیت بود.

یاس مورد اشاره در روایت، ناامیدی از اسباب و خلق است، نه ناامیدی از تحقق خود ظهور. فرج و گشایش پس از شدت صبر و ناامیدی از غیر خدا حاصل می‌شود. این ناامیدی به معنای ترس از درک نکردن ظهور حجت حق است، نه ناامیدی از خود ظهور.

برای افزایش محبت میان همسران، راهکارهای قرآنی و روایی شامل توسل به اسماء حسنای الهی مانند «یا حائل»، «یا مقلب القلوب»، «یا ودود»، «یا فاتق» و «یا راتق» است. همچنین استغفار، توبه، مناجات، قرائت قرآن، آیت الکرسی و دوری از امواج مسموم و سحر ساحران توصیه می‌شود.

تسلیم و رضا با دعا منافاتی ندارد؛ بلکه دعا دستوری از جانب خداوند است و کسی که واقعا تسلیم خواست خدا باشد، به فرمان او دعا می‌کند، زیرا دعا امری عبادی و نشانهٔ بندگی است. هرچه بیشتر دعا کنیم، رضایت حق تعالی بیشتر جلب می‌شود.

برای غلبه بر رعب و وحشتی که توسط نیروهای شیطانی در دل افراد ایجاد می‌شود تا آن‌ها را به مسیر اشتباه بکشانند، توصیه شده است که آیات ۵۴ تا ۵۶ سوره اعراف، سوره های ناس و فلق، آیت الکرسی و سوره ایلاف قریش با جان و دل قرائت شوند. مداومت بر این آیات آثار عجیبی در مقابله با این نیروها دارد.

سورهٔ عصر و آیات دیگر نشان می‌دهند که عمل صالح، توصیه به حق و صبر، پس از ایمان به خدا، رسول و ولی مطرح شده است. این امر می‌تواند نشان‌دهندهٔ اولویت ایمان در امر به معروف باشد. با این حال، دعوت به معروف در هر شرایطی مطلوب است، زیرا دعوت به معروف، دعوت به ولایت است و نهی از منکر، انزجار از ائمهٔ کفر است.

دعوت به معروف هیچ مرزی نمی‌شناسد و حتی کافران و مشرکان را نیز می‌توان امر به معروف و نهی از منکر نمود. آیات الهی مؤید این مطلب هستند. بهترین راه، دعوت به شناخت اولیاء الله است که خودشان داعی خلایق به سوی معارف بودند. تطابق امر به معروف با پسند، رویه و حدیث معصومین، بهترین شیوه است.

در مواجهه با ارحام بی‌بندوبار، باید به یاد داشت که عزیزتر از همه، خدای رحیم است و نباید دیگران را در این عزت شریک کرد. توجه به آیه شریفه قرائت شده، درمان این مسائل است تا از عذاب روز قیامت غافل نشویم.

بهترین راه برای در امان ماندن از سحر، طلسم و چشم زخم، یاد خدا در دل است. تشخیص علائم این موارد می‌تواند موجب خطا و سوءظن نسبت به دیگران شود و درمان آن مانند بیماری‌های روحی و روانی نیازمند تخصص است.