اخلاق و عرفان

باور به اجابت تمام دعاها با توجه به وعدهٔ «ادعونی استجب لکم» و صداقت خداوند در سخن حاصل می‌شود. این باور با رعایت شروط بندگی، چه برای مسلمان و چه غیرمسلمان، تقویت می‌گردد. خداوند به وعدهٔ خود عمل می‌کند و از همه راستگوتر است.

قلب سلیم، قلبی است که خالی از هرگونه شرک جلی و خفی بوده و تنها یاد خدا در آن تجلی دارد. این قلب حرم الهی است و محل انتشار نور و محبت الهی می‌شود. رجوع به قلب سلیم، به معنای پیوند یافتن با امام زمان (عج) است که قلب پاک و سالم عالم هستی است و محبت الهی را منتشر می‌کند.

سکوت پیامبر (ص) هنگام درخواست، به معنای نخواستن انجام آن بود و گاهی برای جلوگیری از طرح خواسته‌های حقیرانه یا بی‌مورد به کار می‌رفت. این سکوت، نه به معنای رودربایستی یا ایراد داشتن «نه» گفتن، بلکه روشی برای هدایت و تربیت بود.

یاس مورد اشاره در روایت، ناامیدی از اسباب و خلق است، نه ناامیدی از تحقق خود ظهور. فرج و گشایش پس از شدت صبر و ناامیدی از غیر خدا حاصل می‌شود. این ناامیدی به معنای ترس از درک نکردن ظهور حجت حق است، نه ناامیدی از خود ظهور.

برای افزایش محبت میان همسران، راهکارهای قرآنی و روایی شامل توسل به اسماء حسنای الهی مانند «یا حائل»، «یا مقلب القلوب»، «یا ودود»، «یا فاتق» و «یا راتق» است. همچنین استغفار، توبه، مناجات، قرائت قرآن، آیت الکرسی و دوری از امواج مسموم و سحر ساحران توصیه می‌شود.

تسلیم و رضا با دعا منافاتی ندارد؛ بلکه دعا دستوری از جانب خداوند است و کسی که واقعا تسلیم خواست خدا باشد، به فرمان او دعا می‌کند، زیرا دعا امری عبادی و نشانهٔ بندگی است. هرچه بیشتر دعا کنیم، رضایت حق تعالی بیشتر جلب می‌شود.

برای غلبه بر رعب و وحشتی که توسط نیروهای شیطانی در دل افراد ایجاد می‌شود تا آن‌ها را به مسیر اشتباه بکشانند، توصیه شده است که آیات ۵۴ تا ۵۶ سوره اعراف، سوره های ناس و فلق، آیت الکرسی و سوره ایلاف قریش با جان و دل قرائت شوند. مداومت بر این آیات آثار عجیبی در مقابله با این نیروها دارد.

سورهٔ عصر و آیات دیگر نشان می‌دهند که عمل صالح، توصیه به حق و صبر، پس از ایمان به خدا، رسول و ولی مطرح شده است. این امر می‌تواند نشان‌دهندهٔ اولویت ایمان در امر به معروف باشد. با این حال، دعوت به معروف در هر شرایطی مطلوب است، زیرا دعوت به معروف، دعوت به ولایت است و نهی از منکر، انزجار از ائمهٔ کفر است.

دعوت به معروف هیچ مرزی نمی‌شناسد و حتی کافران و مشرکان را نیز می‌توان امر به معروف و نهی از منکر نمود. آیات الهی مؤید این مطلب هستند. بهترین راه، دعوت به شناخت اولیاء الله است که خودشان داعی خلایق به سوی معارف بودند. تطابق امر به معروف با پسند، رویه و حدیث معصومین، بهترین شیوه است.

در مواجهه با ارحام بی‌بندوبار، باید به یاد داشت که عزیزتر از همه، خدای رحیم است و نباید دیگران را در این عزت شریک کرد. توجه به آیه شریفه قرائت شده، درمان این مسائل است تا از عذاب روز قیامت غافل نشویم.

بهترین راه برای در امان ماندن از سحر، طلسم و چشم زخم، یاد خدا در دل است. تشخیص علائم این موارد می‌تواند موجب خطا و سوءظن نسبت به دیگران شود و درمان آن مانند بیماری‌های روحی و روانی نیازمند تخصص است.

قلب الله الواعی به معنای جایگاهی قدسی است که قداست آن تغییر نمی‌کند و هیچ ظلمتی به آن راه نمی‌یابد. این مقام، جایگاه عبودیتی است که در آن خلوص به نهادیت رسیده و ذره‌ای از آن کاسته نمی‌شود. این تعبیر در مورد امیرالمؤمنین علی (ع) به کار رفته است.

معاصی لسانی مانند غیبت، تهمت، دروغ و ناسزا گفتن بر جسم و جان تاثیر منفی می‌گذارد و باعث می‌شود ارتباط انسان با ملکوت اعلا سست شود. در نتیجه، طعم ملکوتی غذا حس نمی‌شود و دندان‌ها با ملکوت غذا برخوردی نخواهند داشت، که این امر بر سلامتی دهان و دندان تاثیر می‌گذارد.

حدیث «من استبد برأیه هلک، و من شاور الرجال شارکها فی عقولها» (هر که خودرأیی کند نابود شود و هر که با بزرگان مشورت کند، در خردهایشان شریک گردد) هیچ مرزی برای مشورت تعیین نکرده است. مشورت باید با در نظر گرفتن شرایط، حفظ حریم‌ها و حرمت‌ها، و با انتخاب افراد دارای صلاحیت علمی و اخلاقی صورت پذیرد.

کبر و غرور و خودبینی و خودشیفتگی، وحشتناکتر و خطرناکتر از چشم زخم است. در مورد چشم زخم، پاسخ کامل در متن ارائه نشده و تنها به مقایسه‌ای با صفات منفی پرداخته شده است.

بهترین تاکتیک در برابر تهاجمات شیطانی، تجهیز خود به عقل و جنود آن است. استعاذه به شرط داشتن عقل و جنودش، بهترین راه مقابله با خطورات شیطانی و نفسانی محسوب می‌شود. این رویکرد، اساس مبارزه با وسوسه‌های نفس و شیطان است.

صلوات، راهی برای اثبات بندگی و هم‌نوایی با خدا و فرشتگان است و از زیباترین راه‌ها برای دیدار محبوب عالم هستی، یعنی پیامبر اکرم (ص) در خواب محسوب می‌شود. صلوات درخواست از خداست که باید با عجله اجابت شود و هدیه‌ای کبریایی است.

معرفی دختر و پسر برای ازدواج، امانتی است که باید با عدل و بر اساس شناخت صورت گیرد. باید توجه داشت که پاکان از آن پاکانند و ناپاکان از آن ناپاکان. بنابراین، معرف باید پیش از معرفی، شناخت کافی از هر دو طرف داشته باشد تا امانت را به درستی ادا کند.

امر به معروف و نهی از منکر در شرایط امروزی تعطیل‌شدنی نیست، بلکه باید با مدیریت، سیاست و برنامه ریزی خاص و با استفاده از امکانات نوین مانند نامه، کارت پستال، تابلو و فضای مجازی انجام شود. حتی اگر تنها یک گل کاشته شود یا یک خار زدایی شود، موفقیت محسوب می‌شود.

برای حفظ توبه و جلوگیری از آلودگی مجدد، باید توبه را به خدا سپرد، پیوسته مراقب آن بود، از استعاذه و پناهندگی به درگاه خدا غافل نشد، و از قرآن و عترت و مجالس مؤمنان مدد گرفت. مداومت بر قرائت دعای ۳۱ صحیفه نیز توصیه شده است.