اخلاق و عرفان

کسب معرفت تنها از طریق تهذیب نفس ممکن نیست، بلکه معرفت آغاز حرکت و روح عبودیت است. پس از کسب معرفت، انسان همچنان اختیار دارد و ممکن است گمراه شود، همانند شیطان. عارف باید عاقل باشد و تحت رهبری عقل، با تمسک به قرآن و عترت، سیر بندگی را ادامه دهد.

اگر می‌خواهی به دوستت که در کلاس نقاشی ناراحت است کمک کنی، بهترین راه دعا کردن برای اوست. اگر خدا صلاح بداند و نیاز باشد، خودش مشکل دوستت را برای تو آشکار می‌سازد تا بتوانی او را یاری کنی.

برای اینکه بفهمی خدا از کارهای خوب تو خوشنود شده است، به نشانه‌های درونی توجه کن. اگر بیشتر به یاد خدا می‌افتی، محبت پدر و مادرت در دلت بیشتر شده و لبخندشان شیرین‌تر گشته، و همچنین میل داری کارهای خوب بیشتری انجام دهی، این‌ها نشانه‌های رضایت خدا هستند.

خداوند بزرگتر از آن است که در قلب جای گیرد؛ آنچه در دل انسان قرار می‌گیرد، یاد خداست. خداوند قلب را طوری آفریده که محبت و رحمت او در آن جای می‌گیرد.

خواب از اموری است که بر زندگی واقعی انسان تاثیر می‌گذارد و تعبیر آن به مقتضای حال بیننده و جزئیات خواب تغییر می‌کند. برای تعبیر دقیق، لازم است جزئیات خواب تبیین شود.

خلوص نیت در عبادت، حتی با وجود قصد دنیا و آخرت، دروازهٔ منتهای لذات و برکات است. هر عملی که خالصانه برای خدا انجام شود، هم بهرهٔ دنیوی و هم اخروی را افزایش می‌دهد و به خلوص مولایی می‌رساند.

نفرت زمانی برای مؤمن صحیح است که خدایی باشد، یعنی تبری از اعمال زشت به خاطر جسارت به درگاه الهی و هتک حرمت او. در غیر این صورت، نفرت از مؤمنان مذموم است و باید از سینه خارج شود، زیرا قلب را مسموم می‌کند. راهکارها شامل پناه بردن به خدا، یادآوری خوبی‌های فرد در کنار بدی‌هایش، دعا برای اصلاح او و محاسبه نفس است.

بلا برای مؤمنان مبارک است و باعث می‌شود در قیامت بی‌حساب وارد بهشت شوند، زیرا صابران اجر خود را بی‌حساب دریافت می‌کنند. اما برای اهل معصیت، بلا عذاب قبل از قیامت است و کسی که گناه کند و بدون توبه بمیرد، کافر است، حتی اگر در میان بلا باشد.

همراهی خضر برای طی طریق لازم نیست؛ بلکه معرفت امام زمان (عج) و تمسک به قرآن و عترت، چراغ هدایت الهی است. یاد و ذکر او نباید از دل زدوده شود و اگر لازم باشد، اوست که ما را به خضرمان خواهد رساند.

حقیقت آثار حقیقی و خارجی و ملموس خود را دارد که به هیچ وجه پوشیده نمی‌ماند؛ آب و نور حقایقی را به ظهور می‌رسانند و ماهیت را آشکار می‌کنند. اما سراب هیچ آثار متنبهی ندارد. ایمان حقیقی به خدا و قدم برداشتن در جاده قرآن و عترت، مانع فریب سراب می‌شود.

پس از تطهیر دل، انسان به خانهٔ نور تبدیل می‌شود و چون پاکی حاصل شد، فاصله ای برای حجاب باقی نمی‌ماند. اخلاص، تمام فضایل اعمال را جمع می‌کند و کلید قبول و خاتمهٔ آن رضایت الهی است. مومن پاک، برگی از شجرهٔ طیبه است که ریشه در آسمان دارد.

فتوحات مکیه با آدرس‌هایی که قرآن و عترت برای سیر و سلوک ترسیم کرده‌اند، هم‌خوانی ندارد. راه مستقیم سلوک، معرفت امام است که در دعای «اهدنا الصراط المستقیم» به آن اشاره شده و مصداق آن امیرالمؤمنین (ع) است. باید از کشتی قرآن و عترت سوار شد و قدم در جای پای مولا گذاشت.

دعای «اللهم انزع عنی ربقه النفاق و ثبتنی علی الایمان» به معنای باز کردن حلقه نفاق از گردن و استوار ماندن بر ایمان کامل است. این دعا هنگام ورود به حمام و کندن لباس خوانده می‌شود. نفاق مانند لباس کهنه و آلوده است که با زدودن آن از روح، انسان به پاکی روحی سوق می‌یابد. تا زمانی که ایمان به صد در صد خلوص نرسد، غبارهایی از نفاق در جان باقی می‌ماند که دفع آن‌ها مانند حجامت روحی است.

تواضع واقعی در برابر پروردگار متعال است و در برابر بندگان خدا به معنای احترام عملی و نادیده گرفتن اشتباهاتشان با نیکی است، نه انفعال و ذلت. اگر بروز تواضع باعث کبر دیگران شود، باید تواضع قلبی حفظ و در بروز آن سیاست به خرج داد. در برابر کفار باید با عزت رفتار کرد.

حدیثی مبنی بر تأکید دود کردن اسپند برای دفع چشم زخم یافت نشده است. اما با توجه به خواص دارویی این گیاه و ارتباط آن با فرشتگان در برخی روایات، کاربرد آن خالی از بهره نخواهد بود. بوی خوش، نشان ملکوت اعلاست و ملکوتی کردن فضا می‌تواند عامل دفع بسیاری از بلاها و گرفتاری‌ها باشد. ریشه اسپند نشاط‌آور و شاخه آن درمان ۷۲ درد است.

برای دفع و پیشگیری از چشم زخم و نظر بد، می‌توان سوره حمد، توحید، ناس، فلق و آیت‌الکرسی را نوشته و همراه داشت. تکرار ذکر «ما شاء الله لا قوه إلا بالله العلی العظیم» و قرائت آیه «و إن یکاد الذین کفروا لیزلقونک بأبصارهم...» نیز مؤثر است. دعاهایی مانند «اللهم یا ذا السلطان العظیم...» و رقیه «بسم الله العظیم الشأن...» نیز برای این منظور وارد شده است.

تلطیف روح با اصلاح قلب و داشتن نیت صادقانه برای خدا حاصل می‌شود. نیت خالص، نفس و هوی را مقهور می‌کند و باعث آسایش دیگران از شر ما می‌شود. سلامت دل، آثار نیک از جمله تلطیف روح را ظاهر می‌کند و نیت مؤمن بهتر از عمل اوست.

کلام مولا علی (ع) «مردم دشمن می‌دارند آنچه را که نادانند» به دشمنی جاهلان با مکارم اشاره دارد. جهل مانع تشخیص حق از باطل و خوبی از بدی می‌شود و منجر به دشمنی با حقایق، دنیاپرستی و دوری از اهل بیت (ع) می‌گردد.

شب‌زنده‌داری خلوت عاشقان با خداست، زمان سکوت و ارتباط بی‌مزاحمت با خالق، دارای اسرار و برکات فراوان و موجب رسیدن به مقام محمود است. نماز شب برترین نماز پس از نماز واجب شمرده شده و موجب رضایت پروردگار، دوستی فرشتگان و نور معرفت است.

مکارم اخلاق که جنود عقل و پرتوهای آن هستند، توسط پیامبر اکرم (ص) آغاز شد و توسط حضرات معصومین (ع) به کمال رسید. اخلاق حسنه را می‌توان گل‌های این جنود یا تجلی مکارم دانست که هدف آن تزیین بندگان خداست.