اخلاق و عرفان

قلب مؤمن به دلیل ظرفیتش برای دربرگرفتن فکر، عقل و جان، عرش خدا نامیده شده است؛ همان‌گونه که عرش الهی ظرف علم خداست. قلب، چراغدان نور و حکمت، محل اقامت عقل و ارتباطات رحمانی است و اگر منحرف نشود، خانهٔ خدا و خزینهٔ علم و حکمت خواهد بود.

پوشیدن لباس پنبه‌ای مورد رضایت اهل بیت است و هیچ قیدی ندارد، اما پوشیدن لباس پشمی مشروط است؛ از جمله به دلیل تهجد، حس درد نیازمندان، همسطح‌سازی با مردم، بیماری، سرما یا به طور موقت برای تقویت تواضع. گاهی لباس پشمی نماد ریاکاران نیز بوده است.

کندن لباس تقوا به معنای آشکار شدن عورت از جسم و جان و زمینه‌ساز بی‌حیایی است. هر کس لباس تقوا بپوشد و ذکر الهی را از دلش قطع نکند، عوراتش آشکار نخواهد شد، حتی اگر در خلوت بدون پوشش باشد.

تفرد به معنای نیت برای اثبات بندگی و خالص شدن برای خداست، در حالی که عزلت تلاش برای جداسازی موانع در برابر فردیت و یکپارچگی وجود است و به معنای بریدن از مردم نیست، مگر آنکه مانع حضور قلب باشند. امر به معروف و نماز جماعت با تفرد منافاتی ندارد.

کبر سرد کبری است که میکروب آن به دل وارد شده اما به دلیل نبود قدرت، فرصت یا شرایط، فعال نشده است. با تقویت هر یک از این عوامل، کبر سرد به کبر گرم تبدیل می‌شود. مثال آن فردی است که شرایط مقایسه برایش پیش نیامده و هنوز تحت تأثیر زیبایی، توانایی، مقام، ثروت، علم یا توجه دیگران قرار نگرفته است.

برای بهره‌مندی از برکت روز و ایام، باید با اطاعت و عبادت خالصانه و ذکر و یاد الهی هماهنگی با اراده الهی را پذیرفت. زمان، آیه‌ای از خدای لم یزلی و لایزالی است و با آن می‌توان به معرفت و لقاء الله دست یافت.

مراد از حیاء در این حکمت، شرم جاهلانه است که انسان را از طلب علم، حق‌گویی و بهره‌مندی از لذایذ حلال باز می‌دارد و موجب محرومیت می‌شود. در مقابل، حیاء عاقلانه که از ایمان سرچشمه می‌گیرد، موجب قرب الهی است و خداوند از بیان حق حیا نمی‌کند.

ازدواج در چارچوب سنت و احکام الهی به نیت تقرب به خدا مبارک است، اما هر عمل خیری که با نیت ایجاد شر انجام شود، موجب لعنت است. ایمان واقعی زمانی اثبات می‌شود که فرد احکام و قضای الهی را با جان و دل بپذیرد، حتی اگر بر خلاف میل او باشد، همان‌طور که در قرآن به ناخوشایند بودن جهاد اشاره شده است.