حدیث و روایات

حدیث «من آجر نفسه فقد حظر علیها الرزق» به این معناست که اجیر شدن و محدود کردن رزق خود، کراهت دارد، زیرا تمام نتیجه تلاش‌ها به کارفرما می‌رسد. با این حال، اگر اجاره دادن به نفع شخص باشد، مانند مورد حضرت موسی (ع)، یا با نیت خیر و تلاش کامل انجام شود، اشکالی ندارد. تعیین مزد به صورت مقطوع و بدون در نظر گرفتن شرایط، روزی را محدود می‌سازد و بهتر است مزد با شاخص‌های قابل تغییر تعیین شود.

تجلی خدا به معنای تاباندن جلواتی از اسماء حسنای الهی مانند نور، عظمت، قدرت و جمال است، نه ذات او. رویت در حدیث «مارایت شیئا الا ورایت الله قبله وبعده ومعه وفیه» به معنای توجهات خاص و عالیترین ارتباط با خالق است. حضرات معصومین (ع) اسماء حسنای الهی هستند و عالم هستی تجلیات همین اسماء است.

نظریه اشکالات اساسی در احادیث، اخبار و روایات تاریخی با این استدلال که عقل سلیم و شعور محقق، صحت اخبار را احراز می‌کند و علم رجال ابزار کشف حقیقت است، نقد می‌شود. کثرت راویان و فضای صدور حدیث نیز در وثاقت روایات مؤثرند و اختلاف سلیقه محققان دلیلی بر عدم ضابطه‌مندی نیست.

روح القدس، که ملازم پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) بوده و در عصر حاضر همراه امام زمان (عج) است، مختص این بزرگواران است. تنها انسان‌های مؤمن و باتقوا، تحت شرایط و اوقات خاص، می‌توانند از فیض روح القدس بهره‌مند شوند، اما این روح ملازم آنها نخواهد بود.

عبارت «علی ممسوس فی ذات الله» به این معناست که امام علی (ع) در راه رضا و خاطر خدا مجذوب شده و عین رضا و راه خداست. این عبارت در متون روایی شیعه آمده و به معنای مجنون شدن یا مسخ شدن نیست، بلکه بیانگر نهایت مرتبهٔ بندگی و سلوک الی الله است. ذات در اینجا به معنای راه و صراط و خاطر و رضا به کار رفته است.

تردید در صحت خبر متواتر نیازمند ارائه دلایل قطعی است؛ در غیر این صورت، فرد به عناد و مغالطه متهم می‌شود. قطعی الصدور بودن خبر، چه متواتر و چه آحاد، باید با تایید قلبی و عقل همراه باشد. واقعه غدیر به استقراء، استنباط، قرآن، روایات و نقل تاریخی روشن است و انکار حقیقت، جامعه مسلمین را به مذلت می‌کشاند.

اگر صحت صدور این روایات پذیرفته شود، منظور این است که رهبری جهاد برای برپایی حکومت اسلامی تنها از آن معصومین (ع) است و کسی نباید به عنوان بدل از امام زمان (ع) جایگزین ایشان شود. این روایت تکالیف فردی و اجتماعی مؤمنان را نفی نمی‌کند، بلکه تأکید دارد که در برابر مدعیان دروغین، باید ملازم خانه بود.

حدیث «من وسیله اویم» در تفسیر آیه ۳۵ سوره مائده، به این معناست که اهل بیت (ع) وسیلهٔ تقرب به خدا و رسیدن به رضوان الهی هستند. این مقام، مختص رسول خدا (ص) و ذریهٔ ایشان است و در برخی روایات، وسیله به معنای درجهٔ پیامبر (ص) در بهشت نیز آمده است. اختلاف صفحات کتاب مناقب به سال چاپ و تدوین آن مربوط است.

روایت امام کاظم (ع) نهایت مواسات، ایثار و محبت میان مؤمنان را بیان می‌کند؛ جایی که مؤمن، دارایی برادرش را از آن خود می‌پندارد و در هنگام تنگدستی، بدون اعتراض او تصرف می‌کند. این سطح از ارتباط، مؤمنان را چون یک جان واحد می‌سازد.

در روابط میان مؤمنان، قهر بیش از سه روز جایز نیست و هر دو طرف، چه ظالم و چه مظلوم، مستحق بیزاری و لعنت می‌شوند. اگر ظالم برای آشتی پیش‌قدم نشد، وظیفهٔ مظلوم است که با گفتن «من ظالم بودم» به آشتی اقدام کند تا قهر شکسته شود و مودت میانشان افزایش یابد.

عبارت «و عزمت فخالف القضاء عزمی» در روایت امام حسین(ع) به این معناست که هر فعل و امری در عالم هستی تحت احاطهٔ مشیت الهی است و تا خداوند اراده و امضا نکند، عزم و تصمیم انسان تحقق نمی‌یابد. این نشان‌دهندهٔ وابستگی تمام امور به اراده و قضا و امضای الهی است.

مرجعیت حضرات معصومین به این معناست که قوای عاقلهٔ مخلوقات به عقل مرکزی آنها متصل است و از آن تغذیه می‌کند، شبیه به اتصال رایانه‌ها به یک ابر رایانه. این موضوع با دارا بودن مقام اسماء حسنای الهی، به‌ویژه علیم و حکیم، توسط حضرات و احاطهٔ عالم به این اسماء، تأیید می‌شود. علم و حکمت حضرات، چراغ عقول خلایق است و آنها باب مدینهٔ علم الهی هستند.

عبارت «و ایاب الخلق الیکم و حسابهم علیکم» در زیارت جامعه کبیره با آیه «إن إلینا إیابهم ثم إن علینا حسابهم» سازگار است، زیرا رجوع خلق به اهل بیت (ع) به اذن خداست و قدرت الهی را کم نمی‌کند. در قیامت، اهل بیت (ع) به اذن خدا حسابرس شیعیان هستند و بهشت و دوزخ را تقسیم می‌کنند، که این امر نشان‌دهنده عظمت جایگاه ایشان است.

حدیثی مبنی بر اینکه عبادت بدون حضور قلب موجب قساوت قلب می‌شود، یافت نشد. برای بررسی دقیق این موضوع، نیاز به ارائه منبع و ماخذ آن حدیث است تا صحت و سقم آن مشخص گردد.

علم به آنچه در رحم‌هاست، در اصل مختص خداوند است، چنانکه در قرآن نیز آمده است. اما خداوند به اراده و مشیت خویش، بخشی از این علم را به اولیاء خود، مانند پیامبر و ائمه اطهار، عطا کرده است. این علم، بخشی از علوم غیبی است که با آشکار شدن، از حالت غیبی خارج می‌شود. مقایسه علم الهی با علم مخلوق، صحیح نیست.

حدیثی که در مشارق الانوار از امام علی (ع) نقل شده و اوصافی چون «کلمه الله، حجه الله، وجه الله» را برای امام برمی‌شمرد، از نظر سندی ضعیف است. با این حال، بسیاری از این اوصاف قابل تأویل هستند و اطلاع ائمه از غیب به اذن الهی ممکن است. عبارت «تصرف علی الاطلاق» مبهم بوده و احتمال وضع آن وجود دارد، زیرا در نسخه علامه مجلسی موجود نیست.

مراد از زنجیر شدن شیاطین در ماه مبارک رمضان، تضعیف و محدود شدن قدرت و شدت عملیات آنهاست، نه حذف کاملشان از زندگی انسان. شیاطین سرکش شامل هر نوع شیطانی از جنی و انسی می‌شود. انسان در این ماه با سهولت بیشتری می‌تواند از شر شیطان در امان بماند.

مناجات «الحمدلله الذی علافقهر...» در اصول کافی ذکر شده است. طبق روایت، هر کس هنگام خواب سه بار این دعا را بخواند، از گناهان پاک می‌شود، مانند روزی که از مادر متولد شده است. این دعا آثار خود را در صورت عمل به وظایف توبه خواهد داشت.

برای بررسی سند یک حدیث، لازم است با علوم حدیث و علم رجال آشنایی پیدا کنید. کتاب "درایه الحدیث" نوشتهٔ کاظم مدیر شانه چی به عنوان منبعی برای شروع این مسیر پیشنهاد می‌شود.

حدیث "همانا خداوند مرا به تو، و تو را با من آزمود، و یکی از ما را بر دیگری حجت قرار داد" به آزمون متقابل امام علی (ع) و معاویه اشاره دارد. خداوند امام علی (ع) را با معاویه و معاویه را با امام علی (ع) که امام مؤمنان بود، مورد آزمایش قرار داد تا مشخص شود کدام یک در برابر فرمان الهی و پذیرش ولایت، تسلیم‌تر عمل می‌کنند. این آزمون در راستای سنجش اعمال بندگان در دنیاست.