اخلاق و عرفان

علم تعبیر خواب از طریق تهذیب نفس، کسب معرفت الهی، تفقه عمیق، تدبر و تعقل به دست می‌آید. این علم بیشتر جنبهٔ شهودی دارد و خالق آن را به دل معبر می‌اندازد. شاگردی در مکتب خدا و بهره‌گیری از قرآن و عترت، راه رسیدن به این علم و علوم خاص است.

مکاشفات یا عقلانی و علمی هستند که پرده از جمال حق برمی‌دارند، یا جهلانی و شیطانی که القائات گمراه‌کننده است. مکاشفات عقلانی و علمی را می‌توان مکاشفات رحمانی نامید. برای شهود کشفیات، دل بیدار و سالم لازم است و ابعاد کشفیات با توجه به جنبه‌های بیدار ملکی و ملکوتی تغییر می‌یابد.

حسینی شدن واقعی با پاسخ به ندای فطرت و تجدید میثاق عهد الست حاصل می‌شود. امام حسین (ع) در دعوت خود، مانند منادی الهی در عهد الست عمل کردند و کسانی چون زهیر و حر در زمان مناسب به ندایشان پاسخ دادند. امام زمان (عج) نیز آخرین منادی الهی برای یادآوری این عهد هستند و پاسخ به موقع به ندای ایشان، معیار حسینی بودن است.

تقوای الهی بهترین وسیله تشخیص الهامات رحمانی از وساوس نفسانی و شیطانی است. برای پویایی تقوا، فطرت همیشه بیدار لازم است که با ثبات و شتاب در عمل به معلومات حاصل می‌شود. تقویت خوی رحمانی و آشنایی با کلام الهی و اهل بیت، به درک شفاف الهامات و تشخیص سریع وسوسه‌ها کمک می‌کند.

تمام جنود عقل، مانند خیر، ایمان، تصدیق، رجا و فرح، به طور مطلق در هر شرایطی ممدوح هستند و جنود جهل، مانند شر، کفر و حزن، به طور مطلق مذموم می‌باشند. فرح عقلی، شادی عقلانی و حقیقی است که همیشه زیبا و مطلوب بوده و تابع هیچ شرایطی نیست و نشانه بندگی خداست.

برای افزایش ظرفیت و صبر، باید به دستورات قرآن و معصومین عمل کرد. صبر بر چهار پایه استوار است: اشتیاق به بهشت، ترس از جهنم، زهد در دنیا و مراقبت مرگ. هر کس مشتاق بهشت باشد از شهوات دوری می‌کند، از جهنم بترسد از محرمات پرهیز می‌کند، در دنیا زاهد باشد مصیبت‌ها را ناچیز می‌شمارد و مراقب مرگ باشد به خیرات می‌شتابد. ایمان نیز بر صبر، یقین، عدالت و جهاد بنا شده است.

نشستن در جایگاه پیامبر و ائمه اطهار (ص) به معنای بندگی حقیقی خداست. آنان هدف خلقت را محقق ساخته‌اند و ما نیز وظیفه داریم با بندگی خدا، به این مقصد برسیم. وجود پاک آنان خالی از هرگونه رجس و شرک و شک است و تمایل به پاکیزگی از پلیدی، لازمهٔ رسیدن به این مقام است.

برای دسترسی به علوم، طلب خالصانه علم همراه با تطهیر قلب و آراستن آن برای قابلیت پذیرش علم ضروری است، زیرا علم نوری است که خدا به دل صالحان می‌اندازد. مقرون نمودن علم با حلم و عمل، زایش علم را به دنبال خواهد داشت. قرآن و عترت دروازه‌های علم خدا هستند.

انجام تجارت مادی با سرمایه معنوی منجر به خسارت عظیمی خواهد شد. این قاعده شامل الهامات رحمانی، دریافت‌های درونی از طریق توسل و مراقبه، یا یافت پیام‌های رحمانی با استخاره نمی‌شود؛ اما استفاده از این مواهب برای امور صرفا دنیوی توصیه نمی‌شود.

قبولی عزاداری و تاثیر گریه‌ها به امام حسین (ع) منوط به داشتن ایمان و تقواست. خدا تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد و کسی که احترام سیرت و مرام حسینی را نگه ندارد، از روح آثار و برکات حسینی محروم خواهد بود. اعمال زشت و قبیح، زیبایی و اجر هر نوع عرض ارادت به ساحت امام حسین (ع) را تباه می‌کند.

قرآن کلام الهی است که همواره تازه و پویاست و نور آن از عرش الهی نشأت می‌گیرد و به آن بازمی‌گردد. این تبادل نور، قرآن را احیا کرده و تازگی می‌بخشد. آنچه از عرش الهی دریافت می‌شود، تنزیلی از آن مقام بالا و نشانه‌ای از آن است و با رسیدن به مدارج عالی، انسان عرش‌نشین می‌شود.

مراقبات در سیر معنوی بر تمام قوا، از جمله بینایی، شنوایی، شامه، ذائقه، لامسه، افکار و احساسات تأثیر می‌گذارد. این تحولات، حتی بر دل آدمی نیز دگرگونی ایجاد می‌کند و جاری شدن این احساسات بر زبان، بخشی از این فرآیند است و اشتباه نیست.

بیماری روحی که باعث رفتار هیجانی و پشیمانی می‌شود، ناشی از تقابل نفس اماره و شیطان با نفس لوامه و عقل است. انسان با انتخاب خود یکی را برمی‌گزیند. دعای «اللهم و لا تکلنی إلی نفسی طرفه عین أبد» اهمیت این انتخاب را نشان می‌دهد. تقویت تقوا باعث مغلوبیت نفس اماره و شیطان و در نتیجه بصیرت می‌شود.

خلایق که از پرتو نور محمدی (ص) هستند، اگر این بارقه را در سایه لطف و بندگی خدا به نیکویی کشت و زرع نمایند، نتیجه‌اش نور اعظم الهی خواهد بود، همان‌طور که دانه‌های گل استعداد درخت شدن را دارند و می‌توانند تبدیل به درخت اصل خود شوند.

الگوگیری از پیامبر اکرم (ص) به صورت جزئی معنا نمی‌یابد، بلکه اثبات آن با کلیت الگو تحقق می‌یابد. پذیرش کامل ولایت و امامت، عامل ایجاد ارتباط و اتصال ناگسستنی با مبدأ اعلای بندگی خداست و اگر به صد در صد برسد، بنده خدا در جان ولایت استحاله خواهد شد.

هدف از خلقت، عبادت و بندگی خداست و مقام محمدی (ص) اوج این بندگی خالص است. همه موجودات از نور مبارک پیامبر (ص) آفریده شده‌اند و ایشان پدر نور، روح و دل ما هستند. رسیدن به این مقام لزوما نباید در دنیا تحقق یابد و وراثت و تربیت در این امر نقش متفاوتی دارد.

گناهان فکری ناشی از وسوسه‌های نفس و شیاطین است. مراقبت‌های مربوط به دفع وسوسه در جلوگیری از این گناهان مؤثر است. سپردن دل و خطورات به خدا، همانند آنچه در دعای مناجات شاکین صحیفه سجادیه آمده، راهکار مهمی برای رهایی از این وسوسه‌هاست.

هر ذکر الهی، چه از قرآن و چه از اذکار صادره از حضرات معصومین (ع)، اگر با نیت خالص و شناخت حق آن انجام شود و با مراقبه همراه باشد، آثار بدیع و خاصی در سیر و سلوک ظاهر خواهد نمود. هر ذکری سفینه عروج و اسباب سیر و سلوک است. صحیفه سجادیه باغ و بستان اذکار الهی است که غفلت از آن خسارت اعظم است.

شناخت انسان دو رو و منافق از طریق خطبهٔ اوصاف منافقان در نهج‌البلاغه و روایتی از امام صادق (ع) در مصباح الشریعه امکان‌پذیر است. منافقان ظاهری پاک دارند اما قلوبشان فاسد است، رنگ به رنگ می‌شوند و با هر وسیله‌ای برای گمراه کردن مردم تلاش می‌کنند. آنان باطل را حق جلوه می‌دهند و از راه حق می‌ترسانند.

برای اینکه دست‌پرورده مولایمان علیه السلام شویم، لازم است با صبر و حوصله و نیت خالص، احادیث مربوط به خصلت مؤمنین و علائم شیعیان را با دقت مطالعه کنیم. پاسخ کافی و شافی در این احادیث نهفته است. با تبعیت از مولا و اقتدا به آثار و اعمال ایشان می‌توان به سوی ایشان حرکت کرد و در تنور مولا وارد شد.