حدیث و روایات

بر اساس روایات متعدد، شطرنج هم‌ردیف قمار و از مصادیق رجس و لهویات شمرده شده و موجب قساوت قلب و بازدارنده از کارهای مهم است. برخی روایات آن را از اختراعات شیطان و موجب سحرزدگی و جذب اجنه دانسته‌اند. تقلب در آن نیز گناهی بزرگ شمرده شده است.

حدیثی از امام باقر (ع) بیان می‌کند که دل گاهی نه ایمان دارد و نه کفر، بلکه مانند قطعه گوشتی است که خداوند پس از آن، ایمان یا کفر را در آن قرار می‌دهد. این امر جبری نیست و با دعا و مناجات می‌توان توفیق هدایت را کسب کرد. غفلت در امور روزمره نیز می‌تواند مصداق این حالت باشد.

بر اساس حدیثی از امام صادق (ع) در اصول کافی، هر کس از یاران ما که در کمک به برادر دینی‌اش کوتاهی کند، به خدا، رسول و مؤمنین (که منظور ائمه هستند) خیانت کرده است. این حدیث به میزان عبادت فردی مربوط نمی‌شود، بلکه به وظیفهٔ یاری رساندن به مؤمنان اشاره دارد.

حدیث «علی ممسوس فی ذات الله تعالی» در منابع روایی شیعه مانند مناقب آل ابی طالب و بحارالانوار آمده است. معنای آن این است که امام علی (ع) در راه خدا مجذوب و شیفته شده و در مسیر رضایت الهی گام برداشته است. این عبارت به معنای جنون یا مسخ شدن نیست، بلکه بیانگر نهایت مرتبهٔ بندگی و سلوک است. این حدیث در پاسخ به پرسش‌های قبلی مطرح شده است.

عاشق واقعی کسی است که در هر عمل و تصمیمش تنها میل و خواست محبوب خود را در نظر بگیرد و خدا را با نام‌های نیکویش بخواند. نام‌های خدا علامات خدا بر خلق هستند و اصل و ریشه نام الله که نام سرالمکنون خداست، تنها با اذن خالق و دستور او افشا می‌شود و اجازه افشای آن نام را نخواهد داشت.

حسن خلق در کافران به دلیل تماس با طینت بهشتی است و آنان عاقبت به اصل خلقت خود بازمی‌گردند. تلاش مؤمنان برای ترک گناه نیز به دلیل مشیت الهی است که شامل حال همه می‌شود و نباید مغرور شوند.

بر اساس اصول کافی، مستضعفین شامل کودکان و کسانی است که توانایی درک و تشخیص حق از باطل را ندارند. این افراد به دلیل عدم توانایی در شناخت، معذورند و این مفهوم با افراد دارای عقل کامل و توانایی تشخیص متفاوت است.

برداشت از نامه ۴۵ نهج‌البلاغه مبنی بر اینکه دور ریختن لقمه شبه‌ناک اسراف نیست و می‌توان آن را دور ریخت، صحیح است. امام علی (ع) در این نامه به عثمان بن حنیف توصیه می‌کنند که آنچه حلال و حرامش مشخص نیست را دور بریزد و تنها از غذای پاکیزه و حلال مصرف کند. این توصیه بر اساس قناعت و پرهیز از دنیاگرایی امام (ع) است.

در حدیث «خیرکم خیرکم لأهله و أنا خیرکم لأهلی»، منظور از «اهل» خانواده است. این شامل والدین، خواهر، برادر، همسر و فرزندان می‌شود. این حدیث بر اهمیت رفتار نیکو با خانواده تأکید دارد و پیامبر اکرم (ص) خود را بهترین بهترین‌ها برای اهل خود معرفی می‌کنند.

بر اساس روایات، ابلیس پس از ظهور امام مهدی (عج) در مسجد کوفه زانو می‌زند و کشته می‌شود. این واقعه، که در برخی روایات به روز وقت معلوم تعبیر شده، اعدام نهایی او را در آخرالزمان به دست پیامبر اکرم (ص) در بیت المقدس رقم می‌زند. پس از اعدام ابلیس، پناه بردن از شر او بی‌معناست، اما پناه بردن به خدا از شرارت‌های هوای نفس همچنان لازم است.

توصیف ذات خداوند محال است، زیرا او برتر از هر وصفی است. نزدیکی خداوند به ما، به معنای چسبیدن نیست؛ بلکه او خالق و سبب ساز همه چیز است و حیات و بقای ما به او وابسته است. او برتر از تصورات مادی و محدود ماست.

خداوند ممکن است بنده‌ای را دوست داشته باشد اما عمل او را دشمن بدارد، مانند فردی شراب‌خوار که صفت مهربانی‌اش مورد محبت الهی است اما عملش مورد بغض. این به دلیل تفاوت نگاه ریزبین خداوند با قضاوت کلی انسان‌هاست که زود قضاوت می‌کنند.

جوانمردی در نگاه امام صادق (ع) به ایمان و تقواست، نه صرف جوانی جسمانی. اصحاب کهف با وجود کهولت سن، به دلیل ایمانشان جوانمرد خوانده شدند. شخصیت‌پردازی فیلم‌ها لزوما واقعیت را منعکس نمی‌کند و سن واقعی افراد را بازتاب نمی‌دهد.

پیش از حضرت آدم (ع)، گونه‌های شبیه و غیر شبیه به او بر روی زمین حیات داشتند. بر اساس روایتی از امام باقر (ع)، خداوند هزاران عالم و هزاران آدم آفریده است و انسان کنونی در آخر این عوالم و آدمیان قرار دارد.

بر اساس روایتی از امام صادق (ع) که در کتاب کافی نقل شده، حضرت نوح (ع) هشت جفت از جانوران اهلی و وحشی شامل میش، بز، شتر و گاو، و همچنین پرندگان را سوار کشتی کرد. پس از آن، زمین غرق شد.

علم غیب ذاتی تنها مختص خداوند است و به هیچ کس اعطا نمی‌شود. علم غیب اکتسابی نیز صحیح نیست؛ بلکه علومی که خداوند به پیامبر و ائمه (ع) تعلیم می‌دهد، برای آنان آشکار و برای دیگران غیب محسوب می‌شود. این علوم از جانب خداوند به آنان عنایت شده و در انتقال آن به دیگران نیز همین حکم جاری است.

کلام پروردگار از محدثات و کلمات ایجادی اوست که به اراده «کن فیکون» تحقق می‌یابد و با تکلم مخلوق متفاوت است. در مکالمه با حضرت موسی، فرشته وحی دخالتی نداشت و اراده الهی در قالب کلمات به او منتقل شد؛ این کلام، از جنس سخن گفتن با دهان و زبان نیست.

روایتی از امام صادق (ع) نقل شده که ظهور امام زمان (عج) محقق نمی‌شود تا اینکه دو سوم مردم از بین بروند. در این صورت، مؤمنان خالص و شیعیان اصیل، همان یک سوم باقیمانده خواهند بود و از نجات یافتگان محسوب می‌شوند.

منظور از اینکه اسلام چونان ظرف واژگون شده، آنچه در آن است ریخته می‌شود، اشاره به دوران غیبت کبری و عصر حاضر دارد که عصر آزمون عظیم برای اهل جهان، به‌ویژه امت اسلام و ایمان است. خداوند به شما ظلم نخواهد کرد اما شما را از آزمایش ایمن نساخته است.