اهل‌بیت و تاریخ اسلام

انتساب مستقیم صفاتی چون «اول، آخر، ظاهر، باطن» به امام علی (ع) بدون تأویل، صحیح نیست و ستم به ایشان است. این صفات یا به اسماء الهی اشاره دارند (مانند «و لله الأسماء الحسنی») یا به عالی‌ترین صفات بشری (مانند رأفت و رحمت پیامبر)، یا به اولویت و اولویت مقامی ایشان در ایمان و اسلام (مانند اولین ایمان‌آورنده).

از عصر غیبت کبری، حکومت‌ها و تشکل‌های اسلامی کوچک با درایت فقها وجود داشت و گاهی با نفوذ در حاکمیت‌های بزرگ‌تر، به صورت بطنی امر حکومت اسلامی را محقق می‌ساختند. این روند ادامه یافت تا اینکه رسمی‌ترین و عالی‌ترین شکل آن شکل گرفت.

حضرت زهرا (س) به دلیل جایگاه والای خود و لزوم اتمام حجت، در دفاع از خانه و مولایشان پیشقدم شدند، زیرا هیچ‌یک از یاران اندک امام علی (ع) چنین جایگاه ممتازی نداشتند. اقتضای شرایط ایجاب می‌کرد که ایشان اقدام کنند و این دفاع، عالی‌ترین دفاع سیاسی از جایگاه مولا بود.

یاران امام علی (ع) مامور به صبر و عدم انتقام بودند، نه عدم دفاع. هجوم ناجوانمردانه و غافلگیرانه مهاجمان فرصت دفاع را از حضرت گرفت. عدم انتقام پس از واقعه به خاطر منافع دین مبین اسلام بود و مراد از سکوت، عدم قیام برای کسب حکومت بود نه عدم دفاع.

پاکی و رشد معنوی وراثتی نیست و کسی آن را از دیگری به ارث نمی‌برد، بلکه هر فردی باید خود به آن دست یابد. هرچند چهارده معصوم (ع) از اصلاب و ارحام پاکی هستند، اما این پاکی به صورت ژنتیکی به فرزندان منتقل نمی‌شود و کسب مکارم اخلاق بر اساس شایستگی خودشان است.

ابلاغ ولایت و جانشینی حضرت علی (ع) امری مستمر در طول رسالت پیامبر (ص) بود و در غدیر خم به صورت رسمی در یک همایش عظیم و در مسیر بازگشت حجاج به سرزمین‌هایشان صورت پذیرفت. غدیر خم مرکز راه‌ها و گذرگاه‌ها بود و این ابلاغ، رسمی‌ترین اعلام در آن منطقه محسوب می‌شود.

هجوم به خانهٔ امیرالمؤمنین (ع) ناگهانی و غافلگیرانه بوده است. حضرت زهرا (س) پس از دستگیری مولا برای دفاع از ایشان اقدام کردند و در این مرحله مجروح شدند. این استدلال که ایشان برای جلوگیری از جنگ پشت درب رفتند، با توجه به ماهیت غافلگیرانهٔ حمله و جراحات وارده، قابل پذیرش نیست؛ زیرا مهاجمان با حیله و دسیسه وارد خانه شدند تا مولا را غافلگیر کنند.

تفکر حضرات معصومین (ع) فراتر از درک ماست و به خواست خدا بستگی دارد. علم الهی نامحدود است و خداوند می‌تواند علومی را مخفی نگه دارد، حتی از اولیای خود. حضرات در مسیر بسوی علوم الهی در سیر و سلوک هستند و در محدودهٔ علوم مکشوفه و نامکشوف، ارادهٔ مطلق از آن خداست.

شفاعت حضرات معصومین (ع) شامل کسانی می‌شود که محبتشان به اهل بیت (ع) خالصانه و راستین باشد. محبت خالصانه مانند دارو اثر می‌کند و زمینه هدایت را می‌گشاید. نور و ظلمت در یک جا جمع نمی‌شوند و هر کس با امام و عشق خود محشور خواهد شد، لذا محبت ناخالص پذیرفتنی نیست.

پذیرش ولایت و امامت اهل بیت علیهم السلام محدود به عالم دنیا نیست و به نشأت قبل از آن می‌رسد. امامت امام علی(ع) از زمان بعثت آغاز نشده، بلکه ایشان همواره جایگاه قائم مقامی پیامبر(ص) و باب مدینهٔ علم الهی بوده‌اند و این مقام محدودیتی در زمان و مکان ندارد.

مرجعیت حضرات معصومین به این معناست که قوای عاقلهٔ مخلوقات به عقل مرکزی آنها متصل است و از آن تغذیه می‌کند، شبیه به اتصال رایانه‌ها به یک ابر رایانه. این موضوع با دارا بودن مقام اسماء حسنای الهی، به‌ویژه علیم و حکیم، توسط حضرات و احاطهٔ عالم به این اسماء، تأیید می‌شود. علم و حکمت حضرات، چراغ عقول خلایق است و آنها باب مدینهٔ علم الهی هستند.

بر اساس مشهور احادیث، علت خلقت افلاک و خلایق حضرت محمد (ص) معرفی شده‌اند. ایشان به منزله شجره‌ای هستند که میوه‌های خلقت را رسانده است. عالم هستی تجلی علم الهی است و نور محمدی (ص) اصول حسن المحاسن و مقام خلیفه الهی است، اما حوزه خلقت در ابعاد دیگر محدود به خلیفه الهی نیست.

عبارت «و ایاب الخلق الیکم و حسابهم علیکم» در زیارت جامعه کبیره با آیه «إن إلینا إیابهم ثم إن علینا حسابهم» سازگار است، زیرا رجوع خلق به اهل بیت (ع) به اذن خداست و قدرت الهی را کم نمی‌کند. در قیامت، اهل بیت (ع) به اذن خدا حسابرس شیعیان هستند و بهشت و دوزخ را تقسیم می‌کنند، که این امر نشان‌دهنده عظمت جایگاه ایشان است.

حضرت علی (ع) در پاسخ به منجمی که دربارهٔ نحس بودن زمان هشدار داده بود، فرمودند که باور به چنین پیش‌گویی‌هایی تکذیب قرآن و بی‌نیازی از یاری خداست. ایشان علم نجوم را جز برای جهت‌یابی، مذموم دانسته و حرکت را به نام خدا آغاز کردند.

اراده الهی بر این قرار گرفته که خلایق از طریق حضرات معصومین (ع) به او راه یابند. حضرات معصومین (ع) در حکم مغز و حافظه عالم هستی هستند و بدون ارتباط با آن‌ها، انسان‌ها شعور و هستی خویش را از دست می‌دهند، همان‌طور که انسان بدون مغز از دیگر مخلوقات پست‌تر است. این اراده الهی است، هرچند خداوند قادر است بدون واسطه نیز بندگانش را آگاه کند.

امامان جواب نامه‌ها و نقاشی‌های شما را در دلتان، در خواب، در افکارتان، یا از طریق پدر و مادر و دیگران می‌نویسند. به یقین بدانید که جوابشان به اشکال مختلف به شما می‌رسد و این نشان از عطوفت و مهربانی خاص آن‌هاست.

محمد و آل محمد (ص) مخلوق و مربوب حضرت خالق و رب العالمین هستند و به حق عبد او می‌باشند. خداوند قادر است که تک تک موجودات عالم را به تنهایی بیافریند، اما محمد و آل محمد (ص) صنعتی از صنایع الهی هستند که خالق هستی با آن به صناعت زیبایی‌ها پرداخته است.

جایگاه اهل بیت (ع) در خلقت والا است، اما قیاس خدا با مخلوقات جایز نیست زیرا خداوند بزرگتر از آن است که با مخلوقات قیاس شود. خداوند بی‌نیاز از علت و اسباب می‌آفریند و چگونگی آن از درک ما خارج است. علت دانستن اهل بیت (ع) برای خلق، نیازمند توضیح بیشتر است.

درخواست امام حسین از کوفیان برای آب دادن به فرزندان، در اشعار و مرثیه‌ها آمده است، اما در مقاتل معتبر، متن درخواست متفاوت است و امام با یادآوری وظیفه انسانی، چهره یزیدیان را آشکار می‌کنند. متن اصلی، اشاره به تشنگی شدید کودک دارد.

ائمه اطهار (ع) نور واحد الهی هستند، اما درجات و مقامشان متفاوت است. همانطور که نور واحد محمدی به هفت طیف مرئی و هزاران طیف نامرئی انشعاب می‌یابد، هر امام نیز جلوه‌ای خاص از این نور واحد است و با توجه به جایگاه و نقش خود، تعریفی متفاوت دارد.