مهدویت

لقب «صاحب زمان» به معنای حاکم بر زمان و مکان است. امام زمان (عج) تجلی اراده و مشیت الهی هستند و بر زمان و مکان حکومت می‌کنند. حقیقت زمان با نمایشگر آن متفاوت است، اما امام زمان (عج) هر دو را در بر می‌گیرند و به اذن الهی بر زمان حکومت می‌کنند.

هر یک از ائمه اطهار (ع) پل معرفت و ایصال به ائمه بعدی هستند و شناخت حقایق باطنی آن‌ها اهمیت دارد. فرمانروایی ائمه محدود به حیات مادی نیست، بلکه عوالم دل، جان و فطرت را نیز شامل می‌شود. محبت و پذیرش ولایت هر امام، امضای او برای دست‌یابی به فیض ولایت امام بعدی است. بر این اساس، بدون امضای حضرت امام حسن عسکری (ع)، توفیق درک حضور امام زمان (عج) حاصل نخواهد شد.

بقیه الله» به باقی‌ماندهٔ پاک الهی اشاره دارد که امام مهدی (عج) همان عصارهٔ انبیا و اولیاست که خداوند برای هدایت بشر بر جای گذاشته است. انتخاب او به امامت، لازمهٔ ایمان و دوری از ستم است و رضایت به آنچه خداوند برای مؤمنان باقی گذاشته، بهتر است.

مراد از «ارض» در آیه شریفه «وأورثنا الأرض نتبوأ من الجنه حیث نشاء» (زمر، ۷۴) بهشت است، زیرا بهشت نیز زمین و آسمان خاص خود را دارد. با این حال، زمین عالم دنیا نیز از دارایی‌های اهل بیت (ع) است و مستضعفان وارث آن خواهند شد.

مصادیق سابقون در قرآن شامل رسولان الهی، اهل بیت (ع) و شیعیان می‌شود. آیاتی مانند «والسابقون السابقون» به این گروه اشاره دارند، اما این آیات مستقیما به موضوع رجعت نمی‌پردازند و ارتباطی با ۳۱۳ نفر رجعت‌کننده ندارند.

اصحاب رجعت در زمان ظهور حضرت بقیة الله الاعظم (عج) شامل ۳۱۳ نفر و گروه‌های دیگری غیر از آنان نیز می‌شوند. تعیین تعداد دقیق و هویت تمام رجعت‌کنندگان دشوار است.

توصیه به حفظ زبان و ماندن در خانه در آخرالزمان، راهبردی برای حفظ اسرار شیعیان و طرح‌هایشان در خفا، و همچنین دور ماندن از آزار دشمنان است. این به معنای انفعال یا عدم مشارکت در یاری امام نیست، بلکه مانعی برای افتادن در دام فتنه‌گران است.

انتساب حدیث «إن المؤمن فی زمان القائم... لیری أخاه الذی فی المغرب» به امام صادق (ع) محتمل است، اما ارتباط آن با تکنولوژی موبایل تصویری صحیح نیست. همچنین، قیامت تکرار گذشته نیست و وعدهٔ آن توسط خداوند داده شده است.

عصای حضرت موسی (ع) بازیچه دست هیچ کس نبوده و نیست؛ صاحب خود را می‌شناسد و جز به دست صاحبش آرام نمی‌گیرد. این عصا در هیچ موزه‌ای نگهداری نمی‌شود، بلکه نزد امام زمان (عج) است و در زمان ظهور همراه ایشان خواهد بود. طبق روایات، عصای موسی از نهال بهشتی است که جبرئیل (ع) آن را برای حضرت موسی (ع) آورد و همراه تابوت آدم (ع) در دریاچه طبریه نگهداری می‌شود تا به دست قائم (عج) برسد.

وجود امام برای متمردان به معنای افزایش عذاب نیست، بلکه فرصتی برای بهره‌مندی از نعمت حضور اوست، مگر آنکه قلبشان مختوم شده باشد. نزول فوری عذاب، تعجیل در جزای عمل است و امهال ظالمان به معنای فرصت بهره‌مندی از شرایط و نعمت حضور امام است، نه صرف استدراج. خداوند در قرآن به موارد امهال و بازگشت به سوی حق اشاره کرده است.

اگر حجت خدا از زمین برداشته شود، مشیت و اراده الهی بر عقوبت ظالمان و کافران تعجیل می‌یابد، اما این به معنای سلب اختیار از بندگان نیست. اطاعت از اوامر الهی خواستهٔ رضایی خداست که در دایرهٔ اختیار آدمی به ارادهٔ عزم در برابر ارادهٔ حتمی الهی برمی‌گردد. تأخیر در عقوبت در زمان حضور اهل بیت (ع) و تعجیل در فقدان امام، به ارادهٔ حتمی الهی برمی‌گردد.

بر اساس احادیث رجعت، امیرالمؤمنین (ع) آخرین حجت روی زمین خواهند بود و در زمان رجعت، تمام انبیاء و اولیاء و ائمه یاور ایشان خواهند بود. رجعت عمومی نیست و تنها کسانی که محض ایمان یا محض شرک بوده‌اند، بازمی‌گردند.

هیچ سندی برای «ظهور صغری» قبل از ظهور اصلی وجود ندارد و قائل شدن به آن نوعی تعیین وقت برای ظهور است. ظهور حضرت قائم (عج) ناگهانی خواهد بود و تعیین وقت برای آن، دروغ و موجب هلاکت است. خداوند با تعیین وقت برای ظهور مخالفت می‌کند و ظهور ایشان مانند قیامت، ناگهانی خواهد بود.

تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت ضروری است، زیرا در غیر این صورت دین به تعطیلی کشیده می‌شود. آیه آل عمران ۱۴۴ بر لزوم حفظ نظام امت اسلام پس از پیامبر (ص) تاکید دارد و حفظ این نظام جز با تشکیل حکومت اسلامی ممکن نیست. مراد از حکومت، حفظ نظام به ارث رسیده از دودمان رسالت و امامت است.

از عصر غیبت کبری، حکومت‌ها و تشکل‌های اسلامی کوچک با درایت فقها وجود داشت و گاهی با نفوذ در حاکمیت‌های بزرگ‌تر، به صورت بطنی امر حکومت اسلامی را محقق می‌ساختند. این روند ادامه یافت تا اینکه رسمی‌ترین و عالی‌ترین شکل آن شکل گرفت.

ارجاع امت به روات حدیث و تشخیص راوی اعقل، اعلم، افقه و اتقی از وظایف عصر غیبت و زمینه‌ساز شناخت مقام والای امام و امامت است. این دوره همچنین زمان آمادگی اساسی برای ورود به آزمونی عظیم، به‌ویژه برای راویان حدیثی است که باید اکرم شان را برای تبعیت انتخاب کنند.

اگر صحت صدور این روایات پذیرفته شود، منظور این است که رهبری جهاد برای برپایی حکومت اسلامی تنها از آن معصومین (ع) است و کسی نباید به عنوان بدل از امام زمان (ع) جایگزین ایشان شود. این روایت تکالیف فردی و اجتماعی مؤمنان را نفی نمی‌کند، بلکه تأکید دارد که در برابر مدعیان دروغین، باید ملازم خانه بود.

غیبت صغری امام زمان (ع) حکمت‌هایی چون تمرین شیعیان برای پذیرش نواب امام در غیبت کبرا، جلوگیری از سوءاستفادهٔ مدعیان دروغین و آمادگی تدریجی امت برای تحمل زمستان سخت غیبت کبری را داشت. این غیبت همچنین مانع از ادعای نیابت خاص در دوران غیبت کبرا شد.

آب در آیه «بگو:به من خبر دهید ،اگر آب آشامیدنی شما به زمین فرو رود ،چه کسی آب روان برایتان خواهد آورد؟» (الملک:۳۰) کنایه از امام غائب است. اگر امام غائب شود و ندانیم کجاست، چه کسی امام ظاهری می‌آورد تا اخبار آسمان و زمین و حلال و حرام را بیاورد؟ تأویل این آیه هنوز نیامده است.

تکامل وجودی انسان با معرفت ۱۴ معصوم (علیهم السلام) کامل می‌شود، زیرا آنان دروازه‌های کسب معرفت الهی و رسیدن به کمال بندگی هستند. شناخت امام زمان (عج) به تنهایی کافی نیست، بلکه ایشان دری از دروازه‌های عظیم تکامل هستند و برای رسیدن به کمال، باید از تمام دروازه‌ها و آسمان‌های تکامل عبور کرد.