اخلاق و عرفان

یاد و ذکر خدا، برکت زمان است و شکرگزاری نعمت‌ها و امتزاج ایمان با عمل صالح، برکت الهی را به همراه دارد. هستهٔ اصلی برکت در جان آدمی است و بیعت دل با امام زمان (عج) ارتباط ما را با برکات عظیم الهی افزایش می‌دهد.

تواضع، عالی‌ترین نشانهٔ تهی شدن اندیشه از شیطنت است. هنگامی که عقل در دل انسان حاکم شود و زیبایی‌های مکارم اخلاق شکوفا گردد، جایی برای ظهور پلیدی باقی نمی‌ماند و انسان به «انسان آباد» تبدیل می‌شود.

تنبیه فحاش باید متناسب با فحش او باشد. اگر مظلوم بتواند اجتهاد کرده و فحاش را تنبیه کند، در واقع تقاص نموده است. اما اگر احتمال گسترش آتش برخورد و بدتر شدن قضیه را پیش‌بینی کند، باید امر را به خدا واگذار نماید، به دستگاه قضایی شکایت کند، یا تنها برخورد تند ارشادی داشته باشد. برخورد فیزیکی بدون اجتهاد شرعی ظلم است.

فشار قبر بر محبان علی (ع) حرام است. مؤمنانی که بین زوال آفتاب پنجشنبه تا زوال آفتاب جمعه از دنیا بروند، از فشار قبر ایمن هستند. همچنین کسانی که چهار بار حج روند، سوره نساء، حم زخرف یا ن و القلم را مداومت کنند، و زوار امام حسین (ع) از فشار قبر در امان خواهند بود.

غیرت، چه دینی و چه جنسیتی، نشانه ایمان است و مرز نمی‌شناسد. اما غیرت زن در برابر ازدواج مجدد مرد (که حلال است) به معنای اعتراض به قانون الهی و نشانه کفر است. در مقابل، بی‌تفاوتی مرد نسبت به ناموس خود، نشانه دیوثی است.

هر خیری که با قصد کسب رضای خدا و بدون منت و آزار و ریا انفاق شود، مورد پذیرش درگاه الهی است. اما برای رسیدن به مقام ابرار، لازم است از چیزهایی که دوست می‌داریم انفاق کنیم. خداوند به آنچه انفاق می‌کنیم، آگاه است.

نباید مانع امر به معروف کودک ۶ ساله‌ای که علاقه زیادی به آن دارد شد؛ او پیک الهی است. از عکس‌العمل دیگران نترسید و تنها می‌توانید به امر به معروف او نظم ببخشید. رفتار فرزند شما دفع بلا می‌کند، پس قدرش را بدانید و شکرگزار باشید.

حجاب قانونی الهی است که باید از آن تبعیت کرد و حفظ آن معامله با خداست. حجاب باعث افزایش زیبایی و محبوبیت می‌شود و مراعات آن نوعی آزمون است. عدم رعایت حجاب به معنی باخت و مجازات است. کسی که خدا را حاکم می‌داند به قانونش احترام می‌گذارد و مراعات قوانین الهی برای عاشقان خدا لذت‌بخش است.

محبت در راه خدا زیباترین راه بسوی خداست و نباید عامل غفلت شود. محبت واقعی، حب در راه خداست که پیوسته در حال افزایش است و باعث عداوت نمی‌شود. دوست داشتن کسی در راه خدا، به معنای دوست داشتن خداست و محبوب خدا کسی است که خدا او را دوست دارد. بهترین مردم کسانی هستند که خدا را دوست دارند و همدیگر را در راه خدا دوست می‌دارند.

مخالفت با قانون خدا در تعدد زوجات نشانهٔ کفر است. زنان با تشویق مردان به تعدد زوجات، خود در این امر مقصرند و باید از قافلهٔ زنان گلایه مند باشند. تبعیت از سنت رسول خدا، حتی در مواردی که به مذاق خوش نمی‌آید، نشانهٔ ایمان است.

حدیثی از پیامبر (ص) نقل شده که زن را به استخوان کج تشبیه می‌کند: اگر او را به همان حال رها کنی، از او بهره خواهی برد و اگر تلاش کنی کژی او را برطرف کنی، او را درهم خواهی شکست. زیبایی زن در انحنای خلقت اوست و نباید انحنای طبیعی را با کجی اخلاقی اشتباه گرفت. زیبایی چشم و اندام انسان نیز در انحنای خاص آن‌هاست.

محبت اهل بیت علیهم السلام فقر را نابود کرده و رزق را افزایش می‌دهد؛ این محبت پیوند با اسم مبارک رزاق است و موجب بی‌نیازی و سخاوت می‌شود. برخی روایات در مورد فقر با تحریف بیان شده‌اند و نباید از آن‌ها ترسید، بلکه باید تجهیز شد تا فقیر نشد.

معصومان علیهم السلام دنیا و مادیات را ابزار دست خود برای کسب رضایت پروردگار متعال قرار داده و از آن در راه بندگی عالی خدا به بهترین شکل سود برده‌اند. آن‌ها خاک را کیمیا کرده و به هر چیزی رنگ خدایی بخشیده‌اند، بنابراین دنیا برایشان وسیله‌ای برای رسیدن به کمال بوده است.

حدیث «لا یؤمن احدکم حتی اکون احب الیه من ولده و والده والناس اجمعین» در مقام بیان کمال ایمان است، نه نفی مطلق آن. محبت به حضرات معصومین (ع) ریشه در محبت حقیقی دارد و آنها شیرینی هر مهر و محبتی هستند؛ مهر پدر و مادر نیز از کندوی محبت آنها منشعب می‌شود.

حسد یک ابرقدرت پلیدی است که تمام مفاسد از دل آن می‌رویند و جنود جهل ابزار دست آن محسوب می‌شوند. حسد به تنهایی یک قوهٔ پلیدی قدرتمند مستقل است که می‌تواند بمب فتنه ایجاد کند.

نقد نیازمند مهارت، تسلط کامل بر موضوع، مستند بودن، تدبر، و توانایی دفاع از نقد است. نقد نباید احساسی، کلی‌گو، یا ابزاری برای توجیه کاستی‌ها باشد. همچنین ناقد باید محاسن مورد نقد را نیز در نظر بگیرد و تحمل نقد شدن خود را داشته باشد.

عبارت «حسنات الابرار سیئات المقربین» از کلام حکماست و جزء احادیث معصومین نیست. این عبارت برازندهٔ شیعیان اهل‌بیت است، زیرا خود حضرات معصومین حقیقت حسنات و اسماء حسنای الهی هستند و عبادتشان را در شأن حضرت باریتعالی نمی‌بینند، بلکه می‌گویند: «سبحانک ما عبدناک حق عبادتک».

برای دستیابی به بصیرت کافی جهت شناخت فتنه ها، کافیست به خداوند متعال که اول و آخر همه امور است، توسل جوییم و در صراط مستقیم قرآن و عترت، ارتباط دایمی با او داشته باشیم.

صله رحم به خاطر اطاعت از فرمان الهی و جلب رضایت او انجام می‌شود. اگر این ارتباط راهی برای معصیت و منکرات باز کند یا اثر بدی بر تربیت و اخلاق خانواده بگذارد، باید ترک شود.

عقل مقرب‌ترین موجود به خالق هستی است و تعقل، پرواز با بال عقل به سوی حضرت حق و عامل مؤثر تقرب الی الله است. محسوسات به تنهایی ارزشی ندارند، اما اگر روح تعقل بر آن‌ها دمیده شود، شرافت یافته و عیاری معقول می‌یابند. باید هر عملی را با تعقل انجام داد و هیچ حسی را خالی از روح تعقل ندانست.